پل میل: چرا نظریه‌هایِ روان‌شناسی هرگز به‌طورِ قطعی نمی‌میرند؟
جلسهٔ ۴۸ از ۵۰ · فلسفه‌یِ علمِ روان‌شناسی
جلسه‌ی ۲۰ با همین مقاله‌ی پل میل (۱۹۷۸) دیدیم چرا یک یافته‌ی «معنادار» در روان‌شناسیِ نرم خیلی راحت به دست می‌آید. این جلسه به نیمه‌ی دیگرِ همان مقاله می‌رود: چرا، برعکس، حتی یک نظریه‌ی غلط، در همین حوزه‌ها، تقریباً هرگز به‌طورِ قطعی رد و کنار گذاشته نمی‌شود؟
رویکردِ درمانی: فلسفه‌یِ علم؛ نقدِ روش‌شناختی
این جلسه برایِ چه کسی است
برایِ کسی که کنجکاو است بداند چرا در روان‌شناسی، برخلافِ فیزیک که نظریه‌هایِ غلط را واقعاً کنار می‌گذارد، مکاتب و نظریه‌هایی که شواهدِ ناسازگارِ فراوان دارند همچنان دهه‌ها زنده می‌مانند — و چه راه‌هایِ مشخصی این بقایِ عجیب را ممکن می‌کند.
در این جلسه چه می‌گذرد
در جلسه‌ی ۲۰ همین مقاله‌ی پل میل — **Theoretical risks and tabular asterisks** (۱۹۷۸) — را از زاویه‌یِ «چرا گرفتنِ یک ستاره‌ی معناداری این‌قدر آسان است؟» خواندیم: عاملِ ولگرد (crud factor) هر دو متغیرِ نه‌چندان‌بی‌ربط را کمی هم‌بسته می‌کند، پس آزمونِ ضعیف تقریباً همیشه «موفق» می‌شود. اما همان مقاله نیمه‌ی دومِ ناراحت‌کننده‌تری هم دارد که میل با تلخی و طنز آن را «باعثِ شرمِ فکری» توصیف کرد: در فیزیک، نظریه‌هایِ غلط واقعاً می‌میرند — نظریه‌ی فلوژیستون در شیمی و اتِرِ درخشان در فیزیکِ کلاسیک نمونه‌هایِ شناخته‌شده‌اند. اما در «روان‌شناسیِ نرم» (شخصیت، بالینی، اجتماعی)، مکاتب و نظریه‌ها می‌توانند د…
چرا این جلسه اینجایِ مسیر است
پنجمین جلسه‌یِ این خوشه است و به نیمه‌ی دومِ همان مقاله‌ی پل میل در جلسه‌ی ۲۰ می‌رود، و مرزِ لاکاتوشیِ جلسه‌ی ۳ را برایِ تشخیصِ اصلاحِ مشروع از فرارِ نظری به‌کار می‌گیرد؛ موردِ آزمایشیِ واقعیِ همین دینامیک، موضوعِ جلسه‌ی بعد است.
تمرین‌هایِ این جلسه — و اینکه چه چیزی به شما می‌دهند
شکارِ فرارِ نظری در یک بحثِ آشنا
زمان: ۲۵ دقیقه
این تمرین فهرستِ نظریِ راه‌هایِ فرار را به ابزارِ واقعیِ سنجشِ سلامتِ فکریِ هر بحثِ روان‌شناختیِ آشنا تبدیل می‌کند.
مراحلِ اجرایِ هر تمرین، قدم‌به‌قدم، درونِ اپ است.
ادامه‌یِ این جلسه در اپ ←