ایان هکینگ و «اثرِ حلقهای»
جلسهٔ ۴۶ از ۵۰ · فلسفهیِ علمِ روانشناسی
ایان هکینگ در ۱۹۹۵ استدلال کرد مقولههایِ روانشناختی، برخلافِ مقولههایِ فیزیک، «انواعِ بشری»اند: طبقهبندیکردنِ یک فرد در یک مقوله میتواند خودِ فرد، رفتارش و حتی خودِ مقوله را تغییر دهد — چیزی که او «اثرِ حلقهای» نامید. این جلسه بینشِ تاریخیِ فوکو (جلسهی قبل) را به یک سازوکارِ دقیق و قابلِردیابی تبدیل میکند.
رویکردِ درمانی: فلسفهیِ علم؛ جامعهشناسیِ دانش
این جلسه برایِ چه کسی است
برایِ کسی که تا حالا فکر نکرده شنیدنِ یک برچسبِ روانشناختی دربارهی خودش میتواند خودِ رفتار و خودفهمیاش را تغییر دهد، و کنجکاو است بداند این تغییر چطور میتواند حتی معنایِ خودِ آن برچسب را در طولِ زمان واپس بازتعریف کند.
در این جلسه چه میگذرد
ایان هکینگ، فیلسوفِ علمِ کانادایی، در مقالهی **The looping effects of human kinds** (۱۹۹۵، در مجموعهی Causal Cognition: A Multidisciplinary Debate)، تمایزی کلیدی پیشنهاد داد: «انواعِ طبیعی» (natural kinds) — مثلِ طلا یا الکترون — به اینکه ما آنها را چگونه دستهبندی میکنیم بیاعتنایند؛ طلا، چه آن را «طلا» بنامیم چه نه، همانطور رفتار میکند. اما «انواعِ بشری» (human kinds) — مثلِ «بزهکارِ نوجوان»، «قربانیِ کودکآزاری»، یا یک تشخیصِ روانپزشکی — اینطور نیستند: وقتی فردی در یکی از این مقولهها طبقهبندی میشود، از این طبقهبندی آگاه میشود، معنایش را میفهمد، و بر اساسِ آن معنا رفتار و حتی…
چرا این جلسه اینجایِ مسیر است
سومین جلسهیِ این خوشه است و بینشِ تاریخیِ فوکو در جلسهی قبل را به یک سازوکارِ دقیق و قابلِردیابی تبدیل میکند، و محدودیتی تازه برایِ روایی سازهی جلسهی ۱۹ میسازد؛ پرسشِ «چهکسی جایگاهِ داوری دارد؟» موضوعِ جلسهی بعد است.
تمرینهایِ این جلسه — و اینکه چه چیزی به شما میدهند
شکارِ اثرِ حلقهای در یک برچسبِ آشنا
زمان: ۲۵ دقیقه
این تمرین اثرِ حلقهای را از مثالهایِ بالینیِ دور به تجربهای نزدیک و ملموس میآورد، و نشان میدهد چرا این مفهوم برایِ هر مصرفکنندهی محتوایِ روانشناسی، نه فقط پژوهشگر، اهمیت دارد.
مراحلِ اجرایِ هر تمرین، قدمبهقدم، درونِ اپ است.
ادامهیِ این جلسه در اپ ←