لاکاتوش و برنامه‌هایِ پژوهشی
جلسهٔ ۳ از ۵۰ · فلسفه‌یِ علمِ روان‌شناسی
ایمره لاکاتوش کوشید میانِ سخت‌گیریِ پوپر و توصیفِ کوهن آشتی برقرار کند: هر رویکردِ علمی یک «هسته‌ی سخت» محافظت‌شده دارد و یک «کمربندِ محافظ» از فرضیاتِ قابلِ‌تغییر. همین ایده، ابزارِ دقیقی می‌دهد برایِ پرسیدن اینکه آیا یک رویکردِ درمانی دارد پیشرفت می‌کند یا فقط خودش را نجات می‌دهد.
رویکردِ درمانی: فلسفه‌یِ علم؛ برنامه‌هایِ پژوهشی
این جلسه برایِ چه کسی است
برایِ کسی که از جلسه‌ی ۱ و ۲ این پرسش برایش مانده که «پس نهایتاً چه معیاری داریم» و می‌خواهد ابزارِ دقیق‌تری برایِ داوری بینِ نظریه‌های رقیب داشته باشد، بدونِ سقوط به سخت‌گیریِ پوپر یا نسبی‌گراییِ کاملِ کوهن.
در این جلسه چه می‌گذرد
تا این‌جا دو تصویرِ متفاوت از علم دیدیم: پوپر که می‌گفت علم با ابطالِ پیوسته پیش می‌رود، و کوهن که نشان داد در عمل، دانشمندان یک پارادایم را سریع رها نمی‌کنند. ایمره لاکاتوش، فیلسوفِ علمِ مجارستانی-بریتانیایی و شاگرد و منتقدِ پوپر، در **The Methodology of Scientific Research Programmes** (۱۹۷۸) کوشید بینِ این دو تصویر پلی بزند — بدونِ آنکه به نسبی‌گراییِ کاملِ کوهنی هم تن دهد که در آن انتخابِ میانِ پارادایم‌ها بیشتر تصمیمی اجتماعی-روان‌شناختی به‌نظر می‌رسید تا قضاوتی عقلانی. واحدِ تحلیلِ او نه یک نظریه‌ی منفرد (پوپر) و نه یک پارادایمِ یکپارچه (کوهن)، بلکه یک دنباله‌ی نظریه‌هایِ به‌هم‌پیوسته بو…
چرا این جلسه اینجایِ مسیر است
سومین جلسه است و آشتیِ لاکاتوش میانِ پوپر و کوهن را می‌آورد؛ مفهومِ «هسته‌ی سخت/کمربندِ محافظ»یِ این جلسه، مستقیماً در جلسه‌ی ۶ (کواین) و جلسه‌ی ۸ (لادن) دوباره به‌کار می‌رود.
تمرین‌هایِ این جلسه — و اینکه چه چیزی به شما می‌دهند
نقشه‌ی هسته/کمربند و سنجشِ پیشرو/پس‌رونده
زمان: ۲۰ دقیقه
این تمرین، تفاوتِ لایه‌هایِ «تغییرناپذیر» و «قابلِ‌اصلاح» را در یک رویکردِ واقعی روشن می‌کند و معیارِ پیشرو/پس‌رونده را از اصطلاحی فلسفی به ابزارِ نقدِ بالینی تبدیل می‌کند.
مراحلِ اجرایِ هر تمرین، قدم‌به‌قدم، درونِ اپ است.
ادامه‌یِ این جلسه در اپ ←