گُدار

آکادمی روان‌شناختی دکتر عقیلی

کنترلِ سرریزِ هیجانی و تنظیمِ فیزیولوژیک

جلسهٔ ۲ از ۸ · دورهٔ درمانِ پس‌ازخیانت (مشترک)

شناساییِ لحظه‌ی سرریزِ هیجانی از رویِ نشانه‌هایِ بدنی، و تنظیمِ فیزیولوژیک پیش از ادامه‌ی گفت‌وگو.

هم‌رسانی:تلگرامواتساپ

رویکردِ درمانی: گاتمن + ACT

این جلسه برایِ چه کسی است

برایِ زوجی که وسطِ بحث یکی‌شان قفل می‌کند و دیگری فکر می‌کند بی‌اعتناست. برایِ کسی که در اوجِ گفت‌وگو حرف‌هایی می‌زند که بعداً باورش نمی‌شود، و برایِ کسی که وقفه گرفتنِ طرفِ مقابل را فرار می‌خواند.

در این جلسه چه می‌گذرد

وقتی ضربانِ قلب از حدودِ ۱۰۰ بالاتر می‌رود، مغزِ منطقی (قشرِ پیشِ‌پیشانی) عملاً از مدار خارج می‌شود — این حالت را «سرریزِ هیجانی» (Flooding) می‌نامند. در این حالت، هیچ گفت‌وگویِ سازنده‌ای ممکن نیست، هرچقدر هم نیت خوب باشد. قبل از تلاش برایِ «فکرکردنِ درست»، باید بدن را آرام کرد. تنفسِ عمیق و آهسته (به‌خصوص بازدَمِ طولانی‌تر از دَم) مستقیماً سیستمِ عصبیِ پاراسمپاتیک را فعال می‌کند. تنظیمِ فیزیولوژیک یک مهارتِ بدنی است، نه فقط ذهنی — مثلِ یادگیریِ دوچرخه‌سواری، به تکرار نیاز دارد. اگر در لحظه‌ی بحران فراموش کردید تنفس کنید، طبیعی است. تمرینِ روزانه (حتی وقتی آرام هستید) دقیقاً برایِ همین است که…

چرا این جلسه اینجایِ مسیر است

بلافاصله بعد از قواعد می‌آید چون قاعده بدونِ توانِ اجرا بی‌فایده است. سرریزِ هیجانی حالتِ فیزیولوژیکی است که در آن توانِ شنیدن و همدلی واقعاً از دسترس خارج می‌شود — یعنی طرفِ مقابل در آن لحظه نمی‌تواند بفهمد، نه اینکه نمی‌خواهد. جلسه نشانه‌های بدنیِ آن را قابلِ تشخیص می‌کند و مدتِ واقعیِ بازگشت را روشن، که معمولاً بسیار بیشتر از تصورِ زوج‌هاست.

تمرین‌هایِ این جلسه — و اینکه چه چیزی به شما می‌دهند

  • شناسایی و تنفسِ ۴-۷-۸

    زمان: ۱۵ دقیقه

    در سرریزِ هیجانی، توانِ تشخیص از بین می‌رود. شناساییِ نشانه‌ها در آرامش تنها راهی است که در لحظه در دسترس باشند — و بازدَمِ بلند، تنها ابزاری است که در یک دقیقه اثرِ فیزیولوژیک دارد.

  • تمرینِ روزانه‌ی تنفس

    زمان: روزی ۲ بار

    مهارتی که فقط در بحران استفاده شود، در بحران در دسترس نیست. تمرینِ روزانه در آرامش، شرطِ لازمِ کارکردنش در لحظه‌ی نیاز است.

  • گراندینگِ ۵-۴-۳-۲-۱

    زمان: ۲ دقیقه

    ذهن نمی‌تواند هم‌زمان در حلقه‌ی نشخوار باشد و اطلاعاتِ حسیِ لحظه را پردازش کند. این تمرین جای نشخوار را می‌گیرد، به‌جای اینکه با آن بجنگد.

مراحلِ اجرایِ هر تمرین، قدم‌به‌قدم، درونِ اپ است. هر جلسه در سه سطحِ عمق ارائه می‌شود: ساده، عالی، و پیشرفته.

ادامه‌یِ این جلسه در اپ ←

تمرین‌هایِ مشابه در دوره‌هایِ دیگر

بیشتر بخوانید

← همهٔ جلساتِ دورهٔ درمانِ پس‌ازخیانت (مشترک)

اگر گُدار را دنبال می‌کنید، آن را به منابعِ ترجیحیِ گوگل اضافه کنید تا مطالبش را در جست‌وجو بیشتر ببینید.

گُدار را به منابعِ ترجیحیِ گوگل اضافه کنید
ورود به اپِ گُدار ←