خیانتِ مرد و خیانتِ زن: تفاوت‌ها چقدر واقعی‌اند و چقدر کلیشه؟

چرا اندازه‌گیریِ خیانت دشوار است

اولین دلیلِ احتیاط این است که خیانت پنهان‌کاری است. پژوهش‌ها معمولاً به خودگزارشی تکیه دارند، و افراد، بسته به جنسیت، فرهنگ و تعریف، ممکن است کمتر یا بیشتر از واقعیت بگویند. تعریفِ «خیانت» هم یکدست نیست: بعضی فقط رابطه‌یِ جنسی را می‌شمارند و بعضی روابطِ عاطفی و دیجیتال را هم.

دلیلِ دوم این است که بخشِ بزرگی از داده‌ها از جامعه‌هایِ غربی است. تا جایی که ما می‌دانیم، آمارِ ملیِ معتبری از خیانت در ایران که بر نمونه‌یِ تصادفی استوار باشد در دسترس نیست؛ پس هر عددِ قاطعی که برایِ جامعه‌یِ ما دیده می‌شود را باید با شک خواند.

آمارها چه می‌گویند و چه نمی‌گویند

در نمونه‌هایِ غربی، چند پژوهش و مرور نشان داده‌اند که مردان به‌طور میانگین کمی بیشتر از زنان خیانت را گزارش می‌کنند، اما این شکاف در نسل‌هایِ جوان‌تر کوچک‌تر شده و در برخی نمونه‌ها بسیار کم است. مرورهایِ جدیدتر معمولاً تفاوتِ جنسیتی را واقعی ولی کوچک‌تر و وابسته‌تر به شرایط می‌دانند تا آنچه کلیشه‌ها می‌گویند.

پس «مردها بیشتر خیانت می‌کنند» یک ادعایِ آماریِ ضعیف است و درباره‌یِ فرد هیچ چیز نمی‌گوید. با دانستنِ جنسیتِ کسی، نمی‌شود پیش‌بینی کرد که او خیانت می‌کند یا نه.

کلیشه‌یِ «مرد جسمی، زن عاطفی»

تصورِ رایج این است که مردان بیشتر به دلیل جنسی و زنان بیشتر به دلیل عاطفی خیانت می‌کنند. پژوهش‌هایِ قدیمی‌تر تمایلاتی در این جهت نشان داده‌اند، اما یافته‌هایِ جدیدتر همپوشانیِ زیادی میانِ دو جنس نشان می‌دهند: هر دو به نارضایتی، احساسِ نادیده‌ماندن و میل اشاره می‌کنند.

درباره‌یِ اینکه کدام نوع، «دردناک‌تر» است هم جواب یکسان نیست؛ مقاله‌یِ «خیانتِ عاطفی در برابرِ خیانتِ جسمی» آن را بررسی کرده است. نتیجه‌یِ عملی: به‌جایِ تکیه بر کلیشه، از همسر یا از فردِ خیانت‌کار بپرسید چه چیزی او را به آن مسیر برد.

قدرت و فرصت مهم‌تر از جنس‌اند

لامرز و همکاران (۲۰۱۱) در پژوهش‌هایی که هم‌زمان مردان و زنان را در بر می‌گرفت، نشان دادند که احساسِ قدرت با گرایش به خیانت همراه است، و این رابطه برایِ هر دو جنس دیده شد؛ سازوکارِ پیشنهادی، افزایشِ اعتمادبه‌نفس و ادراکِ فرصت بود. این نتیجه می‌گوید شاید بخشی از شکافِ جنسیتی که در آمارها دیده می‌شود، به تفاوت در فرصت و قدرتِ اجتماعی برمی‌گردد، نه به تفاوتِ ذاتی.

اگر این تفسیر درست باشد، با برابرترشدنِ فرصت‌ها انتظار می‌رود شکاف هم کوچک‌تر شود؛ و همین با گزارش‌هایِ نسل‌هایِ جوان‌تر هم‌خوان است. اما این یک تفسیر است، نه نتیجه‌یِ قطعی.

داوریِ اجتماعی: جایی که تفاوت واقعاً بزرگ است

بزرگ‌ترین تفاوتِ میانِ «خیانتِ شوهر» و «خیانتِ زن» احتمالاً روان‌شناختی نیست، اجتماعی است. در بسیاری از جامعه‌ها، از جمله جامعه‌یِ ما، داوری‌هایِ خانواده و اطرافیان نابرابر است: به یکی ممکن است گفته شود «تحمل کن» و به دیگری «آبرویت را برد». وابستگیِ مالی، حضانتِ فرزند و انگِ اجتماعی تصمیمِ ماندن یا رفتن را هم متفاوت شکل می‌دهند.

این تفاوت‌ها واقعی‌اند و هیچ‌کدام از آن‌ها قضاوتِ درست‌تری را توجیه نمی‌کنند. اگر خودتان در این موقعیت هستید، مهم است که بین «آنچه دیگران می‌گویند» و «آنچه خودتان بعد از روشن‌شدنِ ارزش‌ها و ایمنی می‌خواهید» فرق بگذارید.

اگر شوهرتان خیانت کرده است

درد و آسیب با هر دو جنس یکسان است: شوک، فلاش‌بک، بی‌خوابی و تردید در قضاوتِ خود. برنامه‌ریزیِ مالی و حقوقی، که ممکن است در شرایطِ شما نگرانی واقعی باشد، با «تصمیمِ جدایی» یکی نیست و می‌تواند بخشی از مراقبت از خودتان باشد. تصمیم‌هایِ برگشت‌ناپذیر را به بعد از فروکش‌کردنِ شوک بسپارید.

درمانِ فردِ خیانت‌دیده در گُدار برایِ همین مرحله‌یِ اول طراحی شده است، و مقاله‌یِ «کشفِ خیانتِ همسر» روزهایِ اول را شرح می‌دهد.

اگر همسرتان خیانت کرده است و آن همسر زن است

مردی که خیانتِ همسرش را کشف می‌کند معمولاً با دو فشار مواجه است: خودِ آسیب و روایتی اجتماعی که خشمِ بیرونی را از او «انتظار» دارد و آسیب‌پذیری را «نشانه‌یِ ضعف» می‌داند. نتیجه این است که بسیاری درد را پنهان یا به خشم تبدیل می‌کنند. اما خشم، ناتوان‌کننده و گاهی خطرناک است، و درد نادیده‌گرفته‌شده معمولاً به‌شکلِ دیگری بازمی‌گردد.

کمک‌گرفتن، چه فردی چه زوجی، ضعف نیست. اگر خشم از کنترل خارج می‌شود یا فکرِ آسیب‌زدن به خود یا دیگری دارید، پیش از هر تصمیمی با مرکزی مثل اورژانسِ اجتماعی (۱۲۳) یا متخصصی حضوری تماس بگیرید.

بازسازی در هر دو حالت یکسان است

مدل‌هایِ درمانیِ خیانت، مثل مدلِ سه‌مرحله‌ایِ گوردون، باکام و اسنایدر، بر جنسیتِ فردِ خیانت‌کار تکیه نمی‌کنند. مراحل یکی است: مهارِ بحران، فهمِ زمینه، و تصمیمِ ماندن یا رفتن. آنچه فرق می‌کند، زمینه‌یِ فرهنگی، فشارِ اطرافیان و روایت‌هایی است که فرد باید از آن‌ها جدا شود.

پس اگر دنبالِ «راهِ ویژه‌یِ خیانتِ شوهر یا خیانتِ زن» می‌گردید، خبرِ خوب این است که ساختارِ درمان یکی است؛ و خبرِ مهم‌تر این است که تفاوتِ مهم، به‌جایِ جنسیت، در جزئیاتِ زندگیِ شما نهفته است.

پرسش‌هایِ کوتاه

دوره‌ای مرتبط در گُدار

درمانِ فردِ خیانت‌دیده

برایِ کسی که خیانت را کشف کرده و همین حالا در آن ایستاده — چه تصمیم به ماندن گرفته باشد، چه به رفتن، چه هنوز نداند.

ادامهٔ این موضوع در گُدار

• خیانتِ عاطفی در برابرِ خیانتِ جسمی: کدام دردناک‌تر است
• روانشناسیِ خیانت: چرا آدم‌ها خیانت می‌کنند؟
• درمانِ خیانتِ زناشویی: مراحل، روش‌ها و مسیرِ بازسازی
• خیانتِ زناشویی چیست؟ مرزی که کمتر کسی صریح می‌کِشد
• درمانِ فردِ خیانت‌دیده
• درمانِ فردِ خیانت‌کرده
• کشفِ خیانتِ همسر: روزهایِ اول و کارهایی که کمک می‌کند
• جلسهٔ ۱ درمانِ فردِ خیانت‌دیده — شوکِ اولیه و بقایِ روزانه
• جلسهٔ ۱ درمانِ فردِ خیانت‌کرده — مواجهه با واقعیت

تازه‌ترین مقاله‌ها

• عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
• استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
• همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
• قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
• چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع