خیانت در اپ‌هایِ دوست‌یابی (تیندر و مانند آن): پروفایل در رابطه، پیام‌ها و آنچه پژوهش می‌گوید
پروفایلِ همسرتان را در اپِ دوست‌یابی دیده‌اید یا خودتان نصب کرده‌اید «فقط برایِ کنجکاوی». آیا این خیانت است؟ این مقاله می‌گوید پژوهش‌ها دربارهٔ استفادهٔ افرادِ دارایِ رابطه از اپ‌هایِ دوست‌یابی، تجربهٔ خیانت از راهِ اپ، انگیزه‌ها و قضاوتِ مردم از «پروفایل داشتن» چه نشان می‌دهند. صادقانه: بیشترِ داده‌ها از دانشجویانِ غربی/اسپانیایی و مقطعی‌اند، علّیت نشان نمی‌دهند و دربارهٔ ایران داده‌ای پیدا نشد. مقالهٔ دیگری با عنوانِ «خستگیِ اپ‌هایِ دوست‌یابی» دربارهٔ بهزیستیِ کاربران است؛ این مقاله دربارهٔ خیانت و رابطه است.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۶ مهر ۱۴۰۵
اپِ دوست‌یابی ≠ خیانت
وجودِ پروفایل یا نصبِ اپ به‌تنهایی خیانت را ثابت نمی‌کند و پژوهش هم چنین نمی‌گوید. وایزر و همکاران (۲۰۱۸) در ۵۵۰ دانشجوی یک دانشگاهِ دولتیِ آمریکایی (طبق منابعِ ثانویه) دیدند حدودِ یک نفر از هر ۱۱ نفر از تیندر برایِ صمیمیتِ جسمیِ خارج از رابطه استفاده کرده و ۱۷٪ در حالِ رابطهٔ متعهد به کسی در تیندر پیام داده بودند؛ یعنی بیشترِ کاربران چنین چیزی گزارش نکردند. جزئیات از خلاصه‌هایِ ثانویه است.
چه کسانی از اپ در رابطه استفاده میکنند؟
در همان مطالعهٔ وایزر، جامعه‌جنسی‌بودن (sociosexuality) و قصدِ خیانت با تجربهٔ خیانت در تیندر همبسته بود؛ مردان بیشتر پیام می‌دادند و تماسِ جسمی داشتند، ولی تفاوتِ جنسیتی با کنترلِ جامعه‌جنسی‌بودن و قصدِ خیانت از میان رفت. پس «مردها در اپ خیانت میکنند و زن‌ها نه» با داده جور نیست؛ ویژگی‌هایِ شخصیتی/نگرشی مهم‌ترند. تیمرمنس و همکاران (۲۰۱۸) دیدند کاربرانِ تیندرِ غیرمجرد از مجردها در نُه انگیزه تفاوت دارند، رابطه‌هایِ عاشقانه و بوسه و ارتباطِ جنسی گذرا با کاربرانِ دیگر بیشتر گزارش میکنند و در مقایسه با غیرکاربرانِ متعهد، خوش‌رفتاری و وظیفه‌شناسیِ کمتر و روان‌رنجورخویی و روانپریشی‌گراییِ بیشتر دارند؛ نویسندگان آن را اکتشافی می‌نامند و نپرسیده‌اند رفتار در طولِ رابطه رخ داده یا نه.
چند درصدِ کاربران در رابطهاند؟
در گزارشهایِ ثانویه، از جمله بیانِ پژوهشگرانِ تیمرمنس در رسانه‌ها، آمده ۱۸ تا ۲۵ درصدِ کاربرانِ اپ‌هایِ دوست‌یابی در رابطهٔ متعهدند. این را در یک چکیدهٔ اصلی تأیید نکردم و دقیق نمی‌دانم، پس به‌عنوانِ «گزارشی ثانویه» بخوانید. چیزی که روشن است: کاربرانِ اپ همگی مجرد یا دنبالِ ازدواج نیستند و انگیزه‌ها (کنجکاوی، سرگرمی، تأییدِ خود) متنوع است.
انگیزه‌ها: فقط خیانت نیست
بارادا و کاسترو (۲۰۲۰) در ۱٬۲۶۱ دانشجوی اسپانیایی (۱۸ تا ۲۶ سال) دیدند حدودِ ۱۵٪ از تیندر استفاده میکنند و انگیزه‌هایِ اصلی کنجکاوی، گذراندنِ وقت/سرگرمی و گرایشِ جنسی بود؛ کاربران جامعه‌جنسی‌بودنِ بالاتر، نارضایتیِ بیشترِ جنسی و نگرشِ مثبت‌تر به غیرتک‌همسری توافقی داشتند و تفاوتِ بهزیستیِ هیجانی ناچیز یا صفر بود. این نمونه به رابطه‌داران محدود نیست. پس «پروفایل = قصدِ خیانت» تعمیمِ ناروا است، ولی نشانه‌هایِ رضایتِ جنسیِ کمتر قابلِ‌توجه‌اند.
مردم چه فکر میکنند؟
تامپسون و اوسالیوان (۲۰۱۶) نشان دادند رفتارِ جنسیِ صریح روشن‌ترین خیانت دانسته می‌شود و رفتارهایِ فناورانه/آنلاین، عاطفی و انفرادی مبهم‌ترند و مردان آسان‌گیرترند؛ ویتی (۲۰۰۳) دید «رفتارِ آنلاین» دستهٔ جدا نیست و بعضی تعامل‌هایِ آنلاین واقعاً خیانت ادراک می‌شوند. هیچ پژوهشِ تأییدشده‌ای نیافتم که بگوید «صرفِ داشتنِ حساب» خیانت است. در گزارشی ثانویه آمده بعضی فقط وجودِ حساب را کافی می‌دانند و بعضی فقط ملاقات را؛ پس توافق لازم است.
سه پرسشِ مفید به‌جایِ «آیا خیانت است؟»
این‌ها چارچوبِ منطقی‌اند، نه یافتهٔ پژوهشی: ۱) آیا پنهان است؟ (حساب، پیام‌ها؛ مقالهٔ «حریمِ خصوصی در ازدواج»). ۲) آیا تعامل شخصی/جنسی با افراد دیگر هست؟ (پیام، عکس، قرار). ۳) آیا با توافقِ ما سازگار است؟ اگر توافقی نداشته‌اید، همین یک شکافِ جدی است. مقالهٔ «مرز با جنسِ مخالف و همکار» الگوی توافق می‌دهد.
اگر پروفایلِ همسرتان را دیدید
اول آرامش و بعد گفت‌وگو. بدونِ اتهام بپرسید: «این را دیدم و نگران شدم؛ می‌شود دربارهٔ آن حرف بزنیم؟» بپرسید از کِی، چه انگیزه‌ای، با کسی گفت‌وگو شده یا نه و آیا حاضر است حذف کند. پاسخِ دفاعی یا انکارِ مداوم هشدار است، ولی یک واکنشِ اولیه تصمیم‌گیری نمی‌کند. اگر گفت‌وگو به دعوا می‌کشد، مشاورِ زوج کمک می‌کند (مقالهٔ «چگونه دربارهٔ خیانت صحبت کنیم؟»).
اگر خودتان پروفایل دارید
اگر پنهانش می‌کنید، آن را یک سیگنال بدانید. بپرسید چه چیزی را از رابطه جست‌وجو می‌کنید: توجه، تأیید، هیجان، میلِ جنسی که در رابطه برآورده نمی‌شود؟ گاهی راهِ حل گفت‌وگو با همسر یا مشاور است نه نصبِ اپ. الکسوپولوس و همکاران (۲۰۲۰) ارتباطِ احساسِ موفقیت در اپ با قصدِ خیانت را نشان داده‌اند (در جزئیاتی که فقط از خلاصه دیدم)؛ آن را مدرکی علیه یا له کسی نمی‌کنم.
حدودِ شواهد
بیشترِ مطالعه‌ها دانشجویی (آمریکا/اسپانیا) یا MTurkاند؛ مقطعی و خودگزارشی؛ علّیت نشان نمی‌دهند و می‌شود شخصیت، علتِ مشترک باشد؛ دربارهٔ پیامدِ رابطه (طلاق، رضایت) داده‌ای نیافتم؛ عدد ۱۸–۲۵٪ ثانویه است؛ دربارهٔ ایران داده‌ای نیست. اگر خیانت واقعی رخ داده، مقالهٔ «بعد از خیانت چه کنم؟» و مسیرِ درمانِ زوجی را ببینید.
منابع
- Weiser, D. A., Niehuis, S., Flora, J., Punyanunt-Carter, N. M., Arias, V. S., & Baird, R. A. (2018). Swiping right: Sociosexuality, intentions to engage in infidelity, and infidelity experiences on Tinder. Personality and Individual Differences, 133, 29–33.
- Timmermans, E., De Caluwé, E., & Alexopoulos, C. (2018). Why are you cheating on Tinder? Exploring users' motives and (dark) personality traits. Computers in Human Behavior, 89, 129–139.
- Alexopoulos, C., Timmermans, E., & McNallie, J. (2020). Dating app use, dating app success, and intention to commit infidelity. Computers in Human Behavior.
- Barrada, J. R., & Castro, Á. (2020). Tinder users: Sociodemographic, psychological, and psychosexual characteristics. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 8047.
- Thompson, A. E., & O'Sullivan, L. F. (2016). Drawing the line: The development of a comprehensive assessment of infidelity judgments. Journal of Sex Research, 53(8), 910–926.
- Whitty, M. T. (2003). Pushing the wrong buttons: Men's and women's attitudes toward online and offline infidelity. CyberPsychology & Behavior, 6(6), 569–579.
پرسش‌هایِ کوتاه
داشتنِ پروفایل در اپِ دوست‌یابی در رابطه خیانت است؟
پژوهشی نیافتم که بگوید «صرفِ داشتنِ پروفایل» خیانت است. قضاوتِ مردم از رفتارهایِ آنلاین مبهم است و با جنسیت و فرد فرق می‌کند. آنچه معمولاً مسئله می‌سازد پنهان‌کاری، پیام‌هایِ شخصی/جنسی با دیگران و ناسازگاری با توافقِ زوج است. اگر توافقی ندارید، همین را اول روشن کنید.
چند درصدِ کاربرانِ تیندر در رابطهاند و چند نفر در اپ خیانت میکنند؟
رقمِ ۱۸ تا ۲۵ درصد کاربر در رابطه فقط از گزارشهایِ ثانویه است و در چکیدهٔ اصلی تأیید نشد. در یک مطالعهٔ دانشجوییِ آمریکایی حدودِ یک نفر از ۱۱ نفر از تیندر برایِ صمیمیتِ جسمیِ خارج از رابطه استفاده کرده و ۱۷٪ در حالِ رابطه پیام داده بودند. نمونهها دانشجویی و خودگزارشیاند و به ایران تعمیمپذیر نیستند.
پروفایلِ همسرم را در اپ دوست‌یابی دیدم؛ چه کنم؟
اول آرام شوید و بعد بدونِ اتهام بپرسید: «این را دیدم و نگران شدم؛ می‌شود حرف بزنیم؟». بپرسید از کِی، با چه انگیزه‌ای، گفت‌وگویی با کسی شده یا نه و حاضر است حذف کند یا نه. واکنشِ دفاعیِ اولیه تصمیمی نیست، ولی انکارِ مداوم هشدار است. اگر گفت‌وگو به دعوا کشید، مشاورِ زوج کمک می‌کند.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
دورهٔ خیانتِ دیجیتال
برایِ زوجی که سرِ مرزهایِ دیجیتال — دنبال‌کردن، پیام‌دادن، مصرفِ محتوا، نظارت — اختلافِ نظرِ مکرر دارند، چه هنوز بحرانی رخ نداده و چه تازه چیزی کشف شده. همچنین برایِ کسی که به‌تنهایی می‌خواهد مرزِ شخصیِ خودش را در فضایِ دیجیتال روشن کند. اگر خیانتِ فیزیکیِ کامل رخ داده و نیاز به روندِ کاملِ درمانی دارید، دوره‌هایِ «درمانِ پس‌ازخیانت» یا مسیرهایِ فردیِ خیانت‌دیده/خیانت‌کرده جامع‌ترند؛ این بسته مشخصاً روی لایه‌ی دیجیتال تمرکز دارد.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
- جلسهٔ ۱۰ بستهٔ خیانتِ دیجیتال — زندگیِ دیجیتالِ مشترک: بازبینیِ دوره‌ای مرزها
- جلسهٔ ۲ بستهٔ تنهاییِ نسلِ Z — خستگیِ انتخاب: چرا اپ‌هایِ دیتینگ تعهد را سخت‌تر میکنند
- خستگیِ اپ‌هایِ دوست‌یابی: سوایپِ بی‌پایان و سلامتِ روان
- حریمِ خصوصی در ازدواج: مرزِ پنهان‌کاری
- مرز با جنسِ مخالف و همکار: توافقِ زوج‌ها
- نشانه‌هایِ خیانتِ دیجیتال: موبایل، واتساپ و اینستاگرام
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع