مرز با جنسِ مخالف و همکار: چه مرزهایی از رابطه محافظت می‌کنند و چگونه بدونِ کنترل توافق کنیم؟

چرا مرز؟ چون تعهد کافی نیست

جانسون و راسبالت (۱۹۸۹) دیدند افرادِ متعهد جذابیتِ جایگزین‌ها را کم‌ارزش‌تر می‌بینند؛ سیمپسون، گنگستاد و لرما (۱۹۹۰) هم دیدند کسانی که در رابطه‌اند، جذابیتِ جنسِ مخالفِ جوان را کمتر از افرادِ بدونِ رابطه ارزیابی می‌کنند. اما این سپرِ ذهنی کامل نیست. دریگاتاس، سفستروم و جنتیلیا (۱۹۹۹) نشان دادند سطحِ تعهد، خیانتِ عاطفیِ بعدی را در زوج‌هایِ دوستی پیش‌بینی می‌کند. مرز، پشتیبانِ تعهد است: وقتی تعهد پایین می‌آید یا فرصت بالا می‌رود، مرز محافظ می‌شود.

توجهِ خودکار و رفتارِ آگاهانه

مَنِر، روبی و گونزاگا (۲۰۰۸) در یک آزمایش با دانشجویان دیدند شرکت‌کنندگانِ متعهد، برخلاف مجردها، توجهِ خودکار به چهره‌هایِ جذاب را بعد از تحریکِ جفت‌یابی بالا نبردند. پس تعهد تا حدی بر سطحِ خودکار هم اثر دارد. ولی این در آزمایشگاه است و رفتارِ واقعی نیست. مرزهایِ عملی کمک می‌کنند در جایی که توجهِ خودکار کافی نیست، رفتارِ آگاهانه محافظ شود.

پژوهش‌ها دربارهٔ ریسک‌هایِ رابطه

آلن و همکاران (۲۰۰۵) عوامل را به سه سطح تقسیم کردند: فردی، رابطه‌ای و بافتی (مثل فرصت و محیطِ کار). اتکینز، بائوکام و جاکوبسن (۲۰۰۱) نیز در داده‌هایِ آمریکایی دو متغیرِ «فرصت» (درآمد و وضعیتِ شغلی) را با خیانت مرتبط یافتند. پس مرز یعنی کاهشِ فرصت و ریسکِ بافتی. و مقالهٔ «خیانت با همکار» می‌گوید چرا محیطِ کار پرخطر است.

مرزهایِ رایج (نمونه)

با همکار: پیامِ کاری فقط در ساعتِ کار؛ شام یا سفر دونفره با پیشنهادِ دیگران؛ نرفتن به مهمانی‌هایِ شبانه با یک نفر؛ نگفتنِ مشکلاتِ زناشویی به همکار. با دوستِ صمیمیِ جنسِ مخالف: همسر او را بشناسد؛ دیدارها شفاف؛ دردِ دل‌هایِ عمیق با همسر نه با او. با ex: تماسِ حداقلی و شفاف. در شبکه‌ها: پیامِ خصوصیِ عاطفی نه؛ شفافیتِ دوطرفه. با الکل و تنها: در موقعیت‌هایِ پرخطر دوری. هر زوج لیستِ خودش را می‌سازد.

تفاوتِ مرز با کنترل

مرز دوطرفه است، با دلیلِ مشخص، برایِ هر دو یکسان، و با گفت‌وگو ساخته می‌شود. کنترل یک‌طرفه است، بر اساسِ بی‌اعتمادی، تغییرپذیر بر اساسِ خشم، و با تنبیه همراه است («اگر با او حرف بزنی...»). مرزِ سالم از ترس نمی‌آید؛ از ارزش‌هایِ مشترک می‌آید. اگر یکی بخواهد دیگری را از همهٔ دوستی‌ها محروم کند، این کنترل است و شاید مشاوره لازم باشد.

چگونه توافق کنیم

۱. زمانی آرام انتخاب کنید، نه بعد از دعوا. ۲. هر دو بگویند چه چیزی ناراحت می‌کند و از چه می‌ترسند. ۳. ارزش‌ها را بنویسید: «هر دو می‌خواهیم رابطه‌مان امن باشد». ۴. فهرستِ مرزها را مشترک بنویسید و برایِ هر کدام دلیل بنویسید. ۵. برایِ موارد مرزی پروتکل بگذارید («اگر چیزی معذب کرد، همان روز می‌گویم»). ۶. بازبینیِ دوره‌ای. از تقابل بپرهیزید؛ با «ما» شروع کنید.

فرهنگ و تفاوت‌هایِ خانوادگی

در ایران، تعریفِ «مرز» ممکن است تحتِ تأثیرِ خانواده، فرهنگ و مذهب باشد و اختلاف میانِ زوج‌ها زیاد باشد. هیچ فهرستِ جهانی وجود ندارد. مهم این است که دو نفر به معنایِ مشترکی برسند. اگر اختلاف زیاد است، مشاور کمک می‌کند ارزش‌ها را بدونِ داوری بیان کنید. دورهٔ «افزایشِ وفاداری» در اپ گُدار هم گام‌به‌گام این توافق را می‌نویسد.

سه سناریوی دشوار و پاسخِ پیشنهادی

۱. همکار سرِ شام دعوت می‌کند. پاسخِ پیشنهادی: «ممنونم؛ ترجیح می‌دهم جمعی برویم.» و بعد به همسر بگویید. ۲. دوستِ قدیمی در پیام می‌گوید دلتنگت شده‌ام. پاسخِ پیشنهادی: پاسخِ کوتاه و دوستانه، نه ادامهٔ گفت‌وگوی شخصی، و گفتنِ ماجرا به همسر. ۳. در سفرِ کاری، همکاری شما را به اتاقش دعوت می‌کند. پاسخِ پیشنهادی: «نه»ی ملایم و قاطع و پرهیز از ادامهٔ خلوت. در هر سه، گفتنِ همان روز به همسر بخشِ اصلیِ محافظت است؛ پنهان‌کاری موقعیت را ریسکی می‌کند.

وقتی مرز شکسته شد

اگر مرزی نقض شد (حتی کوچک)، فوراً و بدونِ حمله بگویید و بپرسید چه شد و چه چیزی را باید تغییر داد. جریمهٔ سنگین و تحقیر، پنهان‌کاریِ بعدی را بیشتر می‌کند. اگر الگوی تکرارشونده است، مشاور کمک می‌کند. اگر مرز را با نفرِ خاصی نقض می‌کند و عاطفی است، مقالهٔ «آیا عاشق‌شدن بر دیگری خیانت است؟» و «دوستی، صمیمیتِ عاطفی و خیانتِ دیجیتال» را ببینید.

منابع

1. Johnson, D. J., & Rusbult, C. E. (1989). Resisting temptation: Devaluation of alternative partners as a means of maintaining commitment in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 967–980.
2. Simpson, J. A., Gangestad, S. W., & Lerma, M. (1990). Perception of physical attractiveness: Mechanisms involved in the maintenance of romantic relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 59(6), 1192–1201.
3. Drigotas, S. M., Safstrom, C. A., & Gentilia, T. (1999). An investment model prediction of dating infidelity. Journal of Personality and Social Psychology, 77(3), 509–524.
4. Maner, J. K., Rouby, D. A., & Gonzaga, G. C. (2008). Automatic inattention to attractive alternatives: The evolved psychology of relationship maintenance. Evolution and Human Behavior, 29(5), 343–349.
5. Allen, E. S., Atkins, D. C., Baucom, D. H., Snyder, D. K., Gordon, K. C., & Glass, S. P. (2005). Intrapersonal, interpersonal, and contextual factors in engaging in and responding to extramarital involvement. Clinical Psychology: Science and Practice, 12(2), 101–130.
6. Atkins, D. C., Baucom, D. H., & Jacobson, N. S. (2001). Understanding infidelity: Correlates in a national random sample. Journal of Family Psychology, 15(4), 735–749.

پرسش‌هایِ کوتاه

دوره‌ای مرتبط در گُدار

دورهٔ افزایشِ وفاداری

برایِ زوج‌هایی که رابطه‌شان سالم است و می‌خواهند از آن محافظت کنند. اگر خیانتی رخ داده، این دوره نقطه‌ی شروعِ درستی نیست — دوره‌هایِ پس‌ازخیانت جایِ درست‌ترند.

ادامهٔ این موضوع در گُدار

• جلسهٔ ۳ دورهٔ افزایشِ وفاداری — قراردادِ صریحِ مرزها (شبکه‌هایِ اجتماعی، همکاران، سفر)
• جلسهٔ ۸ بستهٔ خیانتِ دیجیتال — مذاکرهٔ اصولی برایِ یک توافقِ مشترک
• جلسهٔ ۱ بستهٔ خیانتِ دیجیتال — نردبانِ شش‌پله برایِ تعریفِ خطِ خودتان
• خیانت با همکار: چرا محیطِ کار پرخطر است
• مرزِ میانِ دوستی، صمیمیتِ عاطفی و خیانتِ دیجیتال کجاست؟
• مرزبندی در روابط: چرا مرزگذاری خیانت به رابطه نیست
• پیشگیری از خیانت در ازدواج

تازه‌ترین مقاله‌ها

• عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
• استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
• همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
• قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
• چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع