چرا میلِ جنسیِ بعضی زوج‌ها بعد از چند سال کاهش پیدا می‌کند؟ عادت، استرس و راهِ بازگشت
تقریباً همهٔ زوج‌ها بعد از چند سال متوجه می‌شوند که میلِ جنسی‌شان به شدتِ ماه‌هایِ اول نیست. بسیاری از این کاهش می‌ترسند و آن را نشانهٔ پایانِ عشق می‌دانند، در حالی که اغلب ترکیبی از عادت، استرس، زمانِ کم و تغییرِ نوعِ میل است. این مقاله می‌گوید چرا میلِ جنسیِ زوج‌ها بعد از چند سال کم میشود، چه چیزی طبیعی است، چه چیزی هشدار است و چطور میشود شعله را زنده نگه داشت.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۴ مهر ۱۴۰۵
کاهش تقریباً عمومی است
پژوهش‌ها نشان می‌دهند میانگینِ دفعاتِ رابطهٔ جنسی در زوجهایِ پایدار با گذرِ زمان کم میشود؛ در یک مطالعهٔ مقطعیِ آلمانی بر سه گروهِ سنی، میلِ جنسیِ زنان با طولِ مدتِ رابطه کاهش یافت، در حالی که میلِ مردان تقریباً ثابت ماند (کلوسمان، ۲۰۰۲). پس اگر شما هم این را حس می‌کنید، با یک اتفاقِ شخصی روبه‌رو نیستید؛ با یک الگویِ شناخته‌شده روبه‌رویید.
این به معنایِ «باید پذیرفت» نیست؛ فقط یعنی کاهشِ میل را لزوماً مدرکِ خرابیِ رابطه نگیرید. سؤالِ بهتر این است: چه چیزی در این کاهش دخیل است و کدام را می‌توانیم تغییر دهیم؟
عادت‌کردن: وقتی تازگی کم میشود
در شروعِ رابطه، همه‌چیز تازه است و مغز پاداش‌هایِ زیادی دریافت می‌کند. به‌مرور، شریک به بخشی از امنیتِ روزمره تبدیل میشود. این خودش نعمت است، اما امنیت و هیجان همیشه با هم نمی‌آیند؛ نویسندگانی مثلِ استر پرل می‌گویند میل به کمی فاصله و رازِ بودن نیاز دارد، و وقتی همه‌چیز را از هم می‌دانیم، این فاصله کم میشود.
این به معنایِ اینکه باید ناآشنا شویم نیست. به معنایِ اینکه تازگی را باید ساخت: با فعالیت‌هایِ جدید، دیدنِ همسر در نقش‌هایی غیر از «والد» و «همخانه»، و گذاشتنِ فاصلهٔ سالمی که اجازهٔ دلتنگی بدهد.
میلِ خودانگیخته و میلِ پاسخگو
در ابتدایِ رابطه میل معمولاً «خودانگیخته» است: ناگهان پیدا میشود. بعد از چند سال، بسیاری از زنان بیشتر میلِ «پاسخگو» دارند: میل بعد از شروعِ نزدیکی و لمس پدیدار میشود، نه قبل از آن (باسون، ۲۰۰۰). باسون این الگو را برایِ زنان پیشنهاد کرد؛ تجربهٔ بالینی نشان می‌دهد به مردان هم محدود نیست، ولی این بخش از همان مقاله نیست. اگر منتظرِ حسِ خودانگیخته بمانید، شاید هیچوقت نیاید و فکر کنید میلتان از بین رفته، در حالی که فقط ترتیبِ آن عوض شده.
این یعنی زمانبندی و شروعِ آگاهانه میتواند میل را فعال کند. برنامه‌ریزی برایِ صمیمیت ضدِ رمانتیک نیست؛ فقط به میلِ پاسخگو فرصتِ ظاهر شدن می‌دهد.
زندگی روزمره: استرس، بچه، خستگی
بیشترِ کاهش‌هایِ میل با اتفاقاتِ مشخصِ زندگی همراه است: تولدِ فرزند، فشارِ مالی، مراقبت از والدین، کم‌خوابی و کارِ زیاد. سیمز و میانا (۲۰۱۰) در مصاحبه با ۱۹ زنِ متأهل سه مضمونِ اصلی را برایِ فروکش‌کردنِ شور یافتند: نهادینه‌شدنِ رابطه، آشناییِ بیش‌ازحد، و جنسیت‌زدایی از نقش‌ها (همسر، مادر).
هرچه ذهنِ شما پر از فهرستِ کارها باشد، جایی برایِ میل نمی‌ماند. اگر یکی از شما بارِ ذهنی و کارِ خانه را بیشتر می‌کشد، این خودش مستقیم روی میل اثر می‌گذارد؛ مقالهٔ «بارِ ذهنی» درباره‌یِ این است.
فرسایشِ صمیمیتِ عاطفی
میلِ جنسی در بسیاری از افراد از دلِ صمیمیتِ عاطفی می‌روید. اگر چند ماه است که فقط درباره‌یِ برنامه‌ها حرف زده‌اید و کسی از احساسِ دیگری نپرسیده، نزدیکیِ جنسی هم کم میشود. دعواهایِ حل‌نشده و رنجش‌هایِ انباشته هم همین‌طور: بدن به آدمی که از او دلخور است، نزدیک نمی‌شود.
در این حالت، تلاش برایِ «بیشتر رابطه داشتن» بدونِ ترمیمِ رابطه معمولاً بی‌نتیجه است. اول باید گفت‌وگو و محبتِ روزمره برگردد.
عواملِ بدنی و روانی که باید کنار گذاشت
نباید فقط به روان‌شناسیِ رابطه تکیه کرد. افسردگی، اضطراب، مشکلاتِ تیروئید و هورمونی، دیابت، بعضی داروها (به‌ویژه ضدافسردگی‌ها)، یائسگی، و دردِ حینِ رابطه همه می‌توانند میل را کم کنند. اگر کاهشِ میل ناگهانی و شدید بوده، پیش از هر چیز یک ارزیابیِ پزشکی بخواهید.
همچنین بعد از رویدادهایی مثلِ خیانت، قهر یا فقدان، کاهشِ میل میتواند واکنشِ بدن به آسیب باشد، نه فقط «کهنگیِ رابطه».
چه چیزی کمک می‌کند؟
چهار چیز با شواهدِ بالینی هم‌خوان است: گفت‌وگو دربارهٔ تغییر بدونِ سرزنش؛ زمانِ ثابتِ بی‌هدف برایِ نزدیکی (لمس، بغل، ماساژ) که الزاماً به رابطهٔ کامل نرسد؛ تازگی‌هایِ کوچک و مشترک؛ و تقسیمِ منصفانهٔ بارِ خانه. موتز و مک‌کارتی (۲۰۰۷) می‌گویند هدفِ واقع‌بینانه «رابطهٔ جنسیِ به‌اندازهٔ کافی خوب» است، نه همیشه عالی.
مطالعهٔ مویز و همکاران (۲۰۱۳) نشان داد کسانی که انگیزهٔ ارضایِ نیازِ جنسیِ همسر از روی محبت داشتند، میلِ بیشتری را در طولِ زمان حفظ کردند. یعنی میل فقط چیزی نیست که «دارید یا ندارید»؛ تا حدی با توجه و نیتِ شما ساخته میشود.
اگر ماه‌ها تلاش کرده‌اید و تغییری نیست، یا اگر یکی از شما از نبودِ میل رنج می‌برد، جنس‌درمانی کمک‌کننده است. دورهٔ «صمیمیتِ جنسی» در گُدار هم جلسه‌ای به‌نامِ «نگهداشتنِ شعله» دارد.
منابع
- Klusmann, D. (2002). Sexual motivation and the duration of partnership. Archives of Sexual Behavior, 31(3), 275–287.
- Basson, R. (2000). The female sexual response: A different model. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(1), 51–65.
- Sims, K. E., & Meana, M. (2010). Why did passion wane? A qualitative study of married women's attributions for declines in sexual desire. Journal of Sex & Marital Therapy, 36(4), 360–380.
- Metz, M. E., & McCarthy, B. W. (2007). The "Good-Enough Sex" model for couple sexual satisfaction. Sexual and Relationship Therapy, 22(3), 351–362.
پرسش‌هایِ کوتاه
آیا کاهشِ میلِ جنسی بعد از چند سال یعنی دیگر همسرم را دوست ندارم؟
لزوماً نه. کاهشِ میلِ جنسی با گذرِ زمان در بیشترِ زوجهایِ پایدار دیده میشود و ترکیبی از عادت، استرس، خستگی و تغییرِ نوعِ میل است. نشانهٔ هشدار وقتی است که همراهِ دوری عاطفی، رنجشِ انباشته یا بیعلاقگی به خودِ همسر باشد؛ آنوقت باید به ریشهها رسید.
میلِ پاسخگو یعنی چه و چرا مهم است؟
میلِ پاسخگو میلی است که بعد از شروعِ نزدیکی و لمس پیدا میشود، نه پیش از آن. در رابطههایِ بلندمدت بسیاری از افراد بیشتر همینگونهاند. اگر منتظرِ حسِ خودانگیخته بمانند، شاید هیچوقت نیاید و فکر کنند میلشان از بین رفته؛ در حالی که زمانبندی و شروعِ آگاهانه میتواند آن را فعال کند.
چه زمانی کاهشِ میل را باید به پزشک یا درمانگر نشان داد؟
اگر کاهش ناگهانی و شدید بوده، با دارو، بیماری یا تغییراتِ هورمونی همراه است، اگر رابطه دردناک است، یا اگر یکی از شما از نبودِ میل رنج می‌برد، اول ارزیابیِ پزشکی و بعد جنس‌درمانی یا زوج‌درمانی را در نظر بگیرید. افسردگی و اضطراب هم از علت‌هایِ پنهانِ شایع‌اند.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
دورهٔ رضایتِ زوجی از صمیمیتِ جنسی
برایِ زوجی که می‌خواهند رضایتِ کلی‌شان از صمیمیتِ جنسی را با گفت‌وگو و تمرینِ ساختاریافته بهتر کنند — نه ابزارِ تشخیص یا درمانِ یک اختلالِ کارکردِ جنسیِ مشخص (برایِ آن، ارزیابیِ پزشکی/تخصصیِ حضوری لازم است؛ محتوایِ مرجعِ بالینیِ همین موضوع را هم در دورهٔ dsmReference، ویژهٔ همکاران، می‌بینید).
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور میشود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع