گُدار

آکادمی روان‌شناختی دکتر عقیلی

نشانه‌هایِ خیانتِ همسر (خیانتِ شوهر، زن و مرد): کدام نشانه‌ها معنا دارند؟

«نشانه‌هایِ خیانت» از پرجست‌وجوترین عبارت‌هایِ این حوزه است، و بیشترِ فهرست‌هایِ اینترنتی همان یک کار را می‌کنند: چند رفتار را کنارِ هم می‌گذارند و می‌گویند «اگر چهارتا را دیدید، خیانت است». این متن عکسِ این کار را می‌کند. می‌گوید پژوهش‌ها دربابِ نشانه‌ها چه می‌دانند، چرا یک رفتارِ تکی هیچ‌وقت کافی نیست، و چه چیزی را باید سنجید: الگو، زمینه و توضیح‌هایِ دیگر.

نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۹ مهر ۱۴۰۵

هم‌رسانی:تلگرامواتساپ

چرا «فهرستِ نشانه‌ها» گمراه‌کننده است

هر رفتاری که در فهرست‌هایِ «نشانه‌هایِ خیانت» می‌آید، میلیون‌ها بار در رابطه‌هایِ بی‌خیانت هم اتفاق می‌افتد: دیرآمدن، گوشی‌به‌دست‌بودن، سردی، دروغِ کوچک، تغییرِ ظاهر. فهرست‌ها رفتارها را می‌شمارند، اما نمی‌گویند هر رفتار در رابطه‌هایِ بدونِ خیانت چقدر رایج است. نتیجه این است که فهرستی که در رابطه‌یِ شما چهار تیک می‌خورد، شاید اصلاً چیزی نگوید.

نکته‌یِ دوم: هیچ فهرستِ معتبرِ بالینی که روی نمونه‌یِ بزرگی آزموده شده باشد و بگوید «این الگوی رفتاری خیانت را پیش‌بینی می‌کند» سراغ نداریم. بیشترِ پژوهش‌ها خیانت را پس از وقوع بررسی می‌کنند، نه نشانه‌هایش را پیش از آن.

پژوهش‌ها دربابِ نشانه‌ها چه می‌گویند

پژوهشِ تشخیصِ دروغ تصویرِ محتاط‌کننده‌ای می‌دهد. مرورِ بزرگِ باند و دیپائولو (۲۰۰۶) نشان داد دقتِ آدم‌ها در تشخیصِ دروغ از روی رفتار به‌طور میانگین حدودِ ۵۴ درصد است، یعنی کمی بالاترِ از شانس. و مرورِ دیپائولو و همکاران (۲۰۰۳) از نشانه‌هایِ رفتاریِ دروغ هم گزارش کرد که اندک‌اند و اثرِ کوچکی دارند. این یافته‌ها دربابِ دروغ‌گفتن به‌طورِ کلی است، نه فقط خیانت، اما هشدار می‌دهد که «از رفتارش می‌فهمم» اغلب توهمِ قطعیت است.

جنبه‌یِ دیگر سوگیری است. نیکرسون (۱۹۹۸) در مرورِ سوگیریِ تأییدی نشان داد وقتی فرضیه‌ای در ذهنمان شکل گرفت، شواهدِ موافقش را بیشتر می‌بینیم و مخالفش را کم‌رنگ. کسی که به خیانت شک دارد، همان رفتارِ عادی را «معنادار» می‌بیند.

پنج حوزه‌یِ تغییر که بیشتر دیده می‌شود

با همه‌یِ این احتیاط‌ها، کسانی که ماجرا را بعداً کشف کرده‌اند معمولاً از چند حوزه‌یِ تغییر حرف می‌زنند: ۱) زمان و در دسترس‌بودن (برنامه‌هایِ مبهم، ساعت‌هایِ توضیح‌ناپذیر)؛ ۲) پنهان‌کاری و رفتارِ دفاعی دربابِ گوشی، پیام‌ها یا مکان؛ ۳) فاصله‌یِ هیجانی (سردی، بی‌تفاوتی، کم‌شدنِ گفت‌وگو)؛ ۴) تغییرِ الگوهایِ صمیمیت (کمتر یا بیشتر از قبل)؛ ۵) تغییرِ ناگهانیِ ظاهر یا عادت‌ها.

این‌ها «نشانه‌هایِ اثبات» نیستند؛ فهرستی از جاهایی‌اند که اگر چند حوزه با هم و ناگهانی عوض شد، می‌ارزد با دقت نگاه کنید. مقاله‌یِ «تغییرِ ناگهانیِ رفتارِ همسر» جزئیاتش را آورده است.

الگو، نه نشانه: سه پرسش

به‌جایِ شمردنِ نشانه‌ها، سه پرسش بپرسید. اول: آیا ناگهانی است؟ تغییری که ماه‌ها آهسته آمده با تغییری که از یک هفته‌یِ مشخص شروع شده فرق دارد. دوم: آیا چند حوزه با هم عوض شده؟ یک رفتارِ تکی معنایِ کمی دارد، ولی همزمانیِ چند حوزه جدی‌تر است. سوم: آیا توضیح‌هایِ دیگر را سنجیده‌ام؟

اگر پاسخِ دو پرسشِ اول «بله» است و پرسشِ سوم را هنوز نسنجیده‌اید، وقتِ سنجش است، نه وقتِ نتیجه‌گیری.

توضیح‌هایِ دیگرِ همان رفتارها

افسردگی، فرسودگیِ شغلی، استرسِ مالی، بیماری، سوگ، یا نارضایتیِ انباشته‌ای که هنوز بیان نشده، همگی می‌توانند سردی، دیرآمدن و کم‌گفت‌وگویی بیاورند. سورپرایز، پروژه‌یِ محرمانه‌یِ کاری یا مشکلی که فرد نمی‌خواهد به شما بگوید هم می‌تواند پنهان‌کاری بسازد.

پس پیش از اینکه به «خیانت» برسید، توضیح‌هایِ بدیل را بنویسید. اگر هیچ‌کدام را نتوانید رد کنید، نتیجه‌یِ درست «نمی‌دانم» است، نه «خیانت است».

آیا برایِ شوهر و زن فرق دارد؟

پژوهش‌ها نشانه‌هایِ رفتاریِ متفاوتی برایِ «خیانتِ شوهر» و «خیانتِ زن» نشان نداده‌اند. بیشترِ آنچه به‌عنوانِ تفاوت نقل می‌شود، یا کلیشه است یا تفاوتِ فرصت و الگوهایِ زندگی. مقاله‌یِ «خیانتِ مرد و خیانتِ زن» این بحث را باز کرده است.

تفاوتِ واقعی‌تر در کسی است که شک می‌کند: کسی که شک می‌کند، چه زن چه مرد، ممکن است تحتِ تأثیرِ کلیشه‌هایِ اجتماعی همه‌چیز را متفاوت بخواند. بهتر است از رفتار شروع کنید، نه از جنسیت.

وقتی شک، همه‌چیز را نشانه می‌کند

اضطرابِ دلبستگی و نیازِ شدید به اطمینان، شک را تقویت می‌کند: هر تأخیر، پیام و سکوت «مدرک» می‌شود. نشخوار و وارسی (چک‌کردنِ مکرر) کوتاه‌مدت آرام می‌کند، ولی شک را زنده نگه می‌دارد. مقاله‌یِ «چرا نمی‌توانم گوشیِ شریکم را چک‌نکنم» همین چرخه را شرح می‌دهد.

اگر مدام در حالتِ کارآگاهی هستید و هرچه شواهد بیشتر می‌شود آرامش کمتر، احتمالاً مسئله فقط رفتارِ همسر نیست؛ بخشی از آن هیجانِ خودِ شماست و می‌شود با کمک روی آن کار کرد.

چه نکنید و چه کنید

نکنید: نصبِ نرم‌افزارِ جاسوسی، بازجوییِ شبانه، اتهامِ مستقیم بدونِ زمینه، و خبردادن به جمعِ بزرگ. جاسوسی از نظرِ حقوقی و اخلاقی خطر دارد و اگر چیزی هم پیدا شود، اعتمادِ شما به منبعِ آن تضعیف می‌شود. مقاله‌یِ «نظارتِ الکترونیکی بر همسر» این را جزء‌به‌جزء شرح می‌دهد.

کنید: رفتارها را بنویسید، توضیح‌هایِ بدیل را بسنجید، در حالتِ آرام با جمله‌یِ توصیفی و بدونِ اتهام گفت‌وگو کنید («این هفته‌ها بیشتر دیر می‌آیی و من نگرانم»)، و اگر شک ماند، از مشاوره کمک بگیرید. اگر دنبالِ اطلاعاتِ بیشتر هستید، مقاله‌یِ «از کجا بفهمیم همسرمان خیانت می‌کند؟» مسیرِ عملی را می‌دهد.

پرسش‌هایِ کوتاه

آیا یک نشانه‌یِ تنها برایِ شک‌کردن به خیانت کافی است؟

نه. هر رفتاری که در فهرست‌هایِ نشانه‌هایِ خیانت می‌آید در رابطه‌هایِ بی‌خیانت هم رایج است و پژوهش‌هایِ تشخیصِ دروغ نشان می‌دهند قضاوتِ مبتنی بر رفتار، دقتی نزدیکِ شانس دارد. آنچه معنا دارد، الگوی ناگهانی و هم‌زمانِ چند حوزه است، و توضیح‌هایِ دیگر مثل استرس یا افسردگی باید سنجیده شوند.

آیا نشانه‌هایِ خیانتِ شوهر و خیانتِ زن فرق دارند؟

پژوهش‌ها نشانه‌هایِ رفتاریِ جداگانه‌ای برایِ هر جنس نشان نداده‌اند. بیشترِ تفاوت‌هایی که نقل می‌شود کلیشه یا تفاوتِ فرصت و سبکِ زندگی است. بهتر است به‌جایِ جنسیت، تغییر نسبت به الگویِ همیشگیِ خودِ همان فرد را بسنجید: چه چیزی، چه‌وقت، و در چند حوزه عوض شده است.

اگر نشانه‌ای ندیدم، یعنی خیانتی در کار نیست؟

نه. نبودِ نشانه نیز چیزی ثابت نمی‌کند، چون بعضی افراد پنهان‌کاریِ دقیقی دارند و بعضی روابط بدونِ هیچ تغییرِ آشکاری ادامه می‌یابند. به همین دلیل، مبنای رابطه باید اعتمادِ ساختاریافته و گفت‌وگو باشد، نه شکارِ نشانه. اگر آرامش ندارید، با مشاور صحبت کنید.

دوره‌ای مرتبط در گُدار

دورهٔ درمانِ بدبینی در رابطه

برایِ کسی که شک و حسادت زندگی‌اش را گرفته، بدونِ اینکه خیانتِ اثبات‌شده‌ای در کار باشد. اگر خیانت واقعاً رخ داده، دوره‌هایِ پس‌ازخیانت جایِ درست‌ترند.

شروعِ این دوره ←

ادامهٔ این موضوع در گُدار

تازه‌ترین مقاله‌ها

هم‌رسانی:تلگرامواتساپ

← همهٔ مقاله‌ها

اگر گُدار را دنبال می‌کنید، آن را به منابعِ ترجیحیِ گوگل اضافه کنید تا مطالبش را در جست‌وجو بیشتر ببینید.

گُدار را به منابعِ ترجیحیِ گوگل اضافه کنید
ورود به اپِ گُدار ←