ردِ جنسی در ازدواج: وقتی همسرتان دائماً رابطه را رد میکند، چه بر شما می‌گذرد؟
«همسرم همیشه رابطه را رد میکند و حس می‌کنم نخواسته می‌شوم.» اگر این جمله شما را توصیف میکند، تنها نیستید. وقتی یکی از زوجین دائماً رابطهٔ جنسی را رد میکند، فردِ ردشده معمولاً چیزی را تجربه میکند که کمتر درباره‌اش حرف می‌زنند: رد شدنِ جنسی. این رد شدن فقط «نخواستنِ یک شب» نیست؛ برایِ بسیاری به «نخواستنِ من» ترجمه می‌شود. همین ترجمه است که شرم، خشم و فاصله می‌سازد. این مقاله می‌گوید فردِ ردشده چه می‌گذرد، چرا ردکننده هم رنج می‌برد و چطور می‌شود از این چرخه بیرون آمد.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۴ مهر ۱۴۰۵
تجربهٔ فردِ ردشده: سکوت و شرم
شاید کسی که بارها ردِ جنسی را تجربه کرده بگوید: «دیگر نمی‌پرسم، چون نمی‌خواهم باز بشنوم نه.» بعد از چند ماه، او دیگر اصلاً شروع نمی‌کند. همسرش این را اغلب نمیبیند و فکر میکند مشکل حل شده، در حالی که طرفِ مقابل در سکوت دارد عقب می‌نشیند.
رد شدنِ جنسی با شرم همراه است، چون پذیرفتنِ آن یعنی اعتراف به خواستن و نیازمندی. بسیاری ترجیح میدهند سکوت کنند و نیازشان را انکار کنند. این همان زخمی است که کمتر گفته می‌شود: نه دیگران می‌دانند، نه خودِ همسر.
چرا رد شدن اینقدر دردناک است؟
نیازِ به تعلق یکی از بنیادی‌ترین نیازهایِ انسان است (بامایستر و لیری، ۱۹۹۵). در مطالعاتِ تصویربرداریِ مغز، طردشدنِ اجتماعی بخشهایی از مغز را فعال میکند که با دردِ جسمی هم درگیرند (آیزنبرگر و همکاران، ۲۰۰۳). رد شدن در رابطهٔ جنسی، به‌علاوهٔ همه‌چیز، در نزدیکترین و آسیبپذیرترین نقطهٔ رابطه رخ میدهد.
پس این حسِ سنگین اغراق نیست. آنچه ممکن است اغراق‌آمیز باشد، تفسیرِ ماست: اینکه «او مرا نمی‌خواهد» یا «من جذاب نیستم» در حالی که دلیلِ واقعی ممکن است خستگی، اضطراب، افسردگی یا دردی باشد که اصلاً ربطی به فردِ ردشده ندارد.
تجربهٔ ردکننده: او هم رنج می‌برد
کسی که رد میکند اغلب خودش را بی‌رحم یا «ناقص» می‌بیند. او گاهی از فشار می‌ترسد، از اینکه هر «بله» انتظارِ بیشتری بسازد، یا از اینکه دردی جسمی یا هیجانی دارد و شرم میکند بگوید. رد کردن برایِ او هم رها شدن از فشار است و هم احساسِ گناه.
پس معمولاً با یک دورِ باطل روبه‌رو هستیم: هرچه فردِ پرمیل بیشتر امیدوار می‌شود و می‌پرسد، فردِ کم‌میل بیشتر فشار حس میکند و رد میکند؛ هرچه بیشتر رد می‌شود، فردِ اول دردناک‌تر عقب می‌نشیند و یا خشمگین‌تر می‌شود. این الگو شبیهِ «تعقیب و گریز» است که در مقالهٔ «الگویِ تعقیب–عقبنشینی» توضیح داده‌ایم.
نشانه‌هایی که رد شدن زخم شده است
اگر بیشترِ این‌ها را در خودتان می‌بینید، احتمالاً رد شدنِ مکرر روی رابطه اثر گذاشته است: دیگر شروع نمی‌کنید؛ هر بار که همسر خسته است برداشتتان «نمیخواهدم» است؛ خشمِ ناگهانی یا سرزنش درباره‌یِ موضوعاتِ غیرِ جنسی؛ حساسیتِ زیاد به هر نشانهٔ بی‌توجهی؛ و تمایل به دوری از لمسِ غیرجنسی تا مبادا انتظاری ساخته شود.
لمسِ غیرجنسی را از دست ندهید؛ بدونِ آن، رابطه از پایه ضعیف می‌شود. بسیاری از زوج‌ها در این مرحله حتی بغل‌کردن را متوقف می‌کنند چون «به جایی می‌رسد».
چطور رد کنیم که رد نشدن حس شود؟
اگر شما ردکننده‌اید، شیوهٔ «نه» گفتن خیلی مهم است. «نه» بدونِ توضیح و بدونِ پیشنهادِ جایگزین معمولاً به‌صورتِ «تو برایم مهم نیستی» شنیده می‌شود. جملهٔ بهتر: «امشب خیلی خستهام و نمی‌توانم، ولی دوستت دارم و دلم می‌خواهد فردا شب وقتِ خوبی داشته باشیم.» توجه کنید: منظور قولی نیست که نتوانید نگه دارید؛ منظور پیامی است که می‌گوید «نه» مالِ این لحظه است، نه مالِ رابطه.
اگر دلیل را می‌دانید، بگویید؛ نه همهٔ جزئیات، ولی همین‌قدر که «مشکل از تو نیست». و اگر نمی‌دانید چرا کم‌میل شده‌اید، بگویید «نمی‌دانم و می‌خواهم بفهمم»، چون پنهان‌کردن، حدس‌هایِ بدتری می‌سازد.
اگر شما فردِ ردشده‌اید
به‌جایِ سکوت یا کنایه، بگویید که چه اتفاقی برایتان می‌افتد: «وقتی چند وقت است که نزدیک نشده‌ایم، احساسِ تنهایی می‌کنم.» این جمله حمله نیست و درخواستِ حمایت است. همچنین پیشنهادهایِ غیرجنسیِ مشخص بدهید تا طرفِ مقابل بدونِ ترس از «به جایی رسیدن» بتواند نزدیک شود: بغل کردن، دراز کشیدن کنارِ هم، ماساژِ دست.
و مراقبِ خودتان باشید: نیازِ شما نیازی عادی است و خجالت ندارد، ولی قرار نیست جایِ خودتان را با خشم یا انتقام پر کنید. اگر دیدید مدت‌هاست در سکوت عصبانی یا افسرده‌اید، زمانِ کمکِ حرفه‌ای است.
چه زمانی مسئله ریشه‌ای‌تر است؟
ردِ مکرر گاهی نشانهٔ چیزی عمیق‌تر است: افسردگی، اضطراب، تروما، دردِ حینِ رابطه، عوارضِ دارو، یا ریشه‌هایی در دلبستگی. اگر ردِ جنسی ماه‌ها ادامه دارد و هیچ‌کدام نمی‌توانید درباره‌اش حرف بزنید، به یک درمانگرِ زوج یا جنس‌درمانگر مراجعه کنید. دورهٔ «صمیمیتِ جنسی» در گُدار جلسه‌ای دربارهٔ ترمیمِ پس از ردشدن دارد.
منابع
- Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529.
- Eisenberger, N. I., Lieberman, M. D., & Williams, K. D. (2003). Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion. Science, 302(5643), 290–292.
- Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81.
پرسش‌هایِ کوتاه
چرا وقتی همسرم رابطه را رد میکند اینقدر دردم میآید؟
چون رد شدن در نزدیکترین و آسیبپذیرترین نقطهٔ رابطه رخ میدهد. پژوهشها نشان میدهند طردشدنِ اجتماعی بخشهایی از مغز را فعال میکند که با دردِ جسمی هم درگیرند. این حس اغراق نیست؛ آنچه باید بررسی شود تفسیرِ ماست: «نمیخواهدم» ممکن است در واقع خستگی یا اضطرابِ او باشد.
چطور رد کنم بی‌آنکه همسرم احساسِ نخواستن بکند؟
«نه» را با دلیلی کوتاه و با پیامِ محبت همراه کنید: «امشب خیلی خستهام، ولی دوستت دارم و دلم می‌خواهد فردا وقتِ خوبی داشته باشیم.» «نه» بدونِ توضیح و جایگزین معمولاً «تو برایم مهم نیستی» شنیده می‌شود. اگر دلیل را نمی‌دانید، همین را بگویید و بخواهید با هم بفهمید.
اگر دیگر شروع نمیکنم چون از رد شدن خستهام، آیا این خوب است؟
این عقبنشینی اغلب سازگاریِ دردناک است، نه راهحل. همسرتان معمولاً آن را نمیبیند و فکر میکند مشکل حل شده، در حالی که شما در سکوت دور میشوید. بهتر است نیازتان را مستقیم بگویید و پیشنهادهایِ غیرجنسیِ مشخص بدهید؛ اگر نشد، سراغِ درمانگرِ زوج بروید.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
دورهٔ رضایتِ زوجی از صمیمیتِ جنسی
برایِ زوجی که می‌خواهند رضایتِ کلی‌شان از صمیمیتِ جنسی را با گفت‌وگو و تمرینِ ساختاریافته بهتر کنند — نه ابزارِ تشخیص یا درمانِ یک اختلالِ کارکردِ جنسیِ مشخص (برایِ آن، ارزیابیِ پزشکی/تخصصیِ حضوری لازم است؛ محتوایِ مرجعِ بالینیِ همین موضوع را هم در دورهٔ dsmReference، ویژهٔ همکاران، می‌بینید).
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا اینقدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع