بحرانِ میانسالی و خیانت: وقتی «خودِ فراموششده» به رابطهٔ بیرونی می‌کشد
چهل‌ساله است، زندگی‌اش از بیرون مرتب است و ناگهان رابطه‌ای پنهانی شروع می‌کند. دوستان می‌گویند «بحرانِ میانسالی». درمانگران گاهی از «خودِ فراموششده» حرف می‌زنند: بخشی از آدم که زیرِ نقش‌هایِ همسر، والد و شاغل گم شده و حالا بیدار شده است. این مقاله میگوید پژوهش دربارهٔ بحرانِ میانسالی چه میگوید، آیا ارتباطِ مستقیم با خیانت اثبات شده، دیدگاهِ «خودِ فراموششده» چه میگوید و چرا هیچ‌کدام خیانت را توجیه نمی‌کند. و اگر در این نقطه‌اید، چطور بدونِ آسیبزدن به کسی خودتان را بازیابید.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۲۸ مهر ۱۴۰۵
بحرانِ میانسالی چقدر واقعی است؟
ودرینگتون در بررسیِ ۷۲۴ آمریکایی نشان داد حدودِ ۲۶ درصد گزارش کردند «بحرانِ میانسالی» داشته‌اند؛ زنان به‌اندازهٔ مردان، و بسیاری از این بحران‌ها به رخدادهایِ مشخصِ زندگی (بیماری، ناامنیِ شغلی و…) نسبت داده شد نه صرفاً به سن (Wethington, 2000). یعنی «بحرانِ میانسالی» پدیده‌ای عمومی و ناگزیر نیست، ولی برایِ بخشی از آدم‌ها واقعی است.
اینفورنا و همکاران می‌گویند میانسالی دورانِ کم‌پژوهیده و پر از باورِ نادرست است؛ در این سال‌ها آدم‌ها معمولاً نقش‌هایِ متعددی (کار، فرزند، والدینِ سالمند، همسر) را هم‌زمان حمل می‌کنند (Infurna et al., 2020). بار و فشارِ این دوره می‌تواند خودش پایهٔ بیقراری باشد.
در دادههایِ نیم‌میلیون نفری، بلنچ‌فلاور و آسوالد رفاهِ ذهنی را در میانسالی در پایین‌ترین نقطهٔ یک منحنیِ «U» یافتند (Blanchflower & Oswald, 2008). این الگو بحث‌برانگیز است و اندازه‌اش بسته به روش فرق می‌کند، ولی هم‌خوان با تجربهٔ بسیاری است که می‌گویند «این سال‌ها سنگین‌اند».
آیا بحرانِ میانسالی علتِ خیانت است؟
پاسخِ صادقانه: پژوهشِ مستقیمی که «بحرانِ میانسالی» را علتِ خیانت نشان دهد، من نمی‌شناسم. آنچه هست دادههایِ توصیفی است.
وولفینگر با دادههایِ پیمایشِ اجتماعیِ عمومیِ آمریکا گزارش کرد در ۲۰۱۶ حدودِ ۲۰ درصدِ بالای ۵۵ سال در برابرِ ۱۴ درصدِ زیرِ ۵۵ سال رابطهٔ جنسی بیرونی گزارش کردند؛ این گزارش مقاله‌یِ داوریشده نیست، و سؤالِ پیمایش دربارهٔ «رابطهٔ جنسی با غیرِ همسر» است که ممکن است روابطِ توافقیِ چندگانه را هم شامل شود (Wolfinger, 2017). این داده نشان نمیدهد «بحرانِ میانسالی» علتِ خیانت است؛ فقط نشان میدهد در سنینِ بالاتر هم خیانت کم نیست.
سلترمن و همکاران انگیزه‌هایِ خیانت را هشت دسته یافتند و تأکید کردند بسیاری از آن‌ها بازتابِ مستقیمِ سلامتِ رابطه نیستند (Selterman et al., 2019). پس «میانسالی» می‌تواند یکی از بسترها باشد، نه یک علتِ واحد.
دیدگاهِ «خودِ فراموششده»
استر پرل از تجربهٔ بالینیاش میگوید بعضی خیانتها جستوجویِ بخشی از «خود» است که فرد فراموشش کرده یا سرکوبش کرده: شورِ نوجوانی، خطرپذیری، میلِ به دیدهشدن یا تجربهٔ «من دیگری» (Perel, 2017). این مشاهدهٔ بالینی است، نه نتیجهٔ آزمایش، و برایِ همه صدق نمی‌کند.
با این نگاه، پرسش از «همسرم چه کم داشت؟» به «من چه چیزی از خودم گم کرده بودم؟» تغییر می‌کند. اما مهم: این دیدگاه فقط «توضیح» است. «خودِ گم‌شده» می‌توانست با گفت‌وگو، درمان یا تغییرِ زندگی بازیابی شود، نه از راهِ پنهانکاری و آسیبزدن به همسر.
نشانه‌هایِ «بی‌قراریِ میانسالی» که ممکن است هشدار باشد
• احساسِ «زندگی‌ام همین است؟» و ملال، با وجودِ موفقیتِ ظاهری.
• مقایسهٔ مداومِ خود با جوان‌ترها یا با «خودِ قدیمی».
• تغییراتِ ناگهانی: ظاهر، خرج‌هایِ بزرگ، تصمیمهایِ شغلی.
• نیازِ شدید به تأیید و دیدهشدن، و حساسیت به توجهِ غریبه‌ها.
• دوری از همسر، پنهان‌کاری‌هایِ کوچک و فاصلهٔ عاطفی.
این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص نیستند؛ یعنی وقتِ توقف و فکرکردن است، پیش از اینکه تصمیمی برگشتناپذیر بگیرید. (به مقالهٔ «بحرانِ میانسالی و رابطه» رجوع کنید.)
اگر در این نقطه هستید: بازیابیِ خود بدونِ خیانت
۱. بنویسید «چه چیزی گم شده است؟». شور؟ آزادی؟ دیدهشدن؟ خلاقیت؟ ماجراجویی؟ آن را دقیق نام ببرید.
۲. جایِ سالمش را بسازید. کلاسِ جدید، ورزشِ جدی، پروژهٔ شخصی، سفر، آموزش. بسیاری از آنچه در رابطهٔ بیرونی دنبالش‌اند را می‌شود در زندگیِ علنی ساخت.
۳. با همسرتان صحبت کنید. نه به‌عنوانِ اتهام: «چیزی در من تغییر کرده و نیاز دارم این را بگویم.» همسر ممکن است بخشی از پاسخ باشد.
۴. درمان. دورانِ گذار (میانسالی) با روانشناس بررسی شود، به‌ویژه اگر افسردگی یا اضطراب پشتِ بیقراری باشد.
۵. از تصمیمهایِ برگشتناپذیر بپرهیزید. خیانت، خرجِ کلان یا ترکِ ناگهانی را به تأخیر بیندازید.
۶. اگر خیانت کرده‌اید: مسئولیت بدونِ «اما»، قطعِ تماس با فردِ سوم و درمان. «خودِ فراموششده» توضیح است نه عذر.
اگر همسرِ شما خیانت کرده و میگوید «بحرانِ میانسالی بود»
ممکن است این توضیح شما را بیشتر عصبانی کند، چون ظاهراً مسئولیت را برمی‌دارد. حق دارید. بحرانِ میانسالی نمیتواند دروغ، پنهانکاری و زخمِ شما را از بین ببرد. چیزی که میتوانید بخواهید: مسئولیتِ کامل، شفافیت، قطعِ تماس، و رفتن به درمان. اگر او فقط «بحرانِ میانسالی» میگوید و تغییرِ رفتاری نشان نمیدهد، این خودش اطلاعات است.
اگر اضطراب، افسردگی یا افکارِ آسیب به خود دارید، با روانشناس یا اورژانسِ اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید. این مقاله جایگزینِ ارزیابیِ بالینی نیست.
منابع
- Blanchflower, D. G., & Oswald, A. J. (2008). Is well-being U-shaped over the life cycle? Social Science & Medicine, 66(8), 1733–1749.
- Infurna, F. J., Gerstorf, D., & Lachman, M. E. (2020). Midlife in the 2020s: Opportunities and challenges. American Psychologist, 75(4), 470–485.
- Perel, E. (2017). The state of affairs: Rethinking infidelity. Harper.
- Selterman, D., Garcia, J. R., & Tsapelas, I. (2019). Motivations for extradyadic infidelity revisited. The Journal of Sex Research, 56(3), 273–286.
- Wethington, E. (2000). Expecting stress: Americans and the “midlife crisis.” Motivation and Emotion, 24(2), 85–103.
- Wolfinger, N. H. (2017). America’s generation gap in extramarital sex. Institute for Family Studies (گزارشِ وب؛ داوری‌نشده).
پرسش‌هایِ کوتاه
آیا بحرانِ میانسالی علتِ خیانت است؟
پژوهشِ مستقیمی که بحرانِ میانسالی را علتِ خیانت نشان دهد، من نمی‌شناسم. بحرانِ میانسالی در بررسیِ ۷۲۴ آمریکایی برایِ حدودِ ۲۶ درصد گزارش شد و بیشتر به رخدادهایِ مشخص نسبت داده شد. میانسالی می‌تواند یکی از بسترها باشد، ولی انگیزه‌هایِ خیانت متنوع‌اند و علتِ واحدی ندارند.
«خودِ فراموششده» در خیانت یعنی چه؟
استر پرل از تجربهٔ بالینیاش میگوید بعضی خیانتها جستوجویِ بخشی از «خود» است که فرد سرکوب یا فراموش کرده، مثل شور، ماجراجویی یا دیدهشدن. این مشاهدهٔ بالینی است، نه نتیجهٔ آزمایش. این دیدگاه توضیح میدهد نه توجیه؛ همان نیازها را میشد بدونِ پنهانکاری و آسیبزدن به همسر دنبال کرد.
آیا خیانت در میانسالی و سنینِ بالاتر شایعتر است؟
گزارشِ وولفینگر با دادههایِ پیمایشِ اجتماعیِ آمریکا در ۲۰۱۶ حدودِ ۲۰ درصد در بالایِ ۵۵ سال و ۱۴ درصد در زیرِ ۵۵ سال نشان داد. این گزارش داوریشده نیست و پرسشِ پیمایش ممکن است روابطِ توافقیِ چندگانه را هم شامل شود؛ پس فقط میگوید در سنینِ بالاتر هم خیانت کم نیست.
اگر احساس میکنم در میانسالی دچارِ بیقراری هستم چه کنم؟
بنویسید دقیقاً چه چیزی گم شده است (شور، آزادی، دیدهشدن)، جایِ سالمش را در زندگیِ علنی بسازید (کلاس، ورزش، پروژه)، با همسر صحبت کنید و با روانشناس بررسی کنید که افسردگی یا اضطراب پشتِ آن نیست. تصمیمهایِ برگشتناپذیر مثل خیانت یا ترکِ ناگهانی را به تأخیر بیندازید.
همسرم گفت «بحرانِ میانسالی بود»؛ چطور باید این را بشنوم؟
حق دارید ناراحت باشید، چون این توضیح نمیتواند دروغ و پنهانکاری را از بین ببرد. میتوانید مسئولیتِ کامل، شفافیت، قطعِ تماس با فردِ سوم و رفتن به درمان بخواهید. اگر او فقط «بحرانِ میانسالی» میگوید و تغییرِ رفتاری نشان نمیدهد، این خودش اطلاعات است.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
درمانِ فردِ خیانت‌کرده
برایِ کسی که خیانت کرده و می‌خواهد مسئولیتش را کامل بپذیرد. اگر هنوز دنبالِ توجیه یا تقسیمِ تقصیر هستید، این دوره کمکی نمی‌کند.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- گس‌لایتینگ در خیانت: وقتی فردِ خاطی شما را شکاک و مقصر جلوه میدهد
- خیانتِ تلافی‌جویانه: چرا «خیانت در برابرِ خیانت» زخم را درمان نمی‌کند؟
- آیا همهٔ مشکلاتِ بزرگسالی ما ریشه در تروما دارند؟ پژوهش چه میگوید
- تعریفِ مرزهایِ وفاداری: چرا باید پیش از بحران دربارهٔ «چه چیزی خیانت است» توافق کرد؟
- سبک‌هایِ دلبستگی و خیانت: چه کسانی بیشتر در معرضِ لغزش‌اند؟