آیا دیدنِ پورن خیانت است؟ پژوهشها دربارهٔ پورن و رابطهٔ زوجی چه می‌گویند
«شوهرم پورن می‌بیند؛ این خیانت است؟» یا «همسرم میگوید پورن چیزی نیست و من حس خیانت میکنم.» جوابِ علمی یکسان نیست، چون اول باید تعریفِ پورن و خیانت را مشخص کرد. این مقاله میگوید پژوهشها چه می‌گویند: مردم چه چیزی را پورن و چه چیزی را خیانت می‌دانند، چه رابطه‌ای با رضایتِ زناشویی دیده شده، چرا پنهانکاری بیش از تماشا آسیب میزند و چه زمانی وقتِ کمکِ حرفهای است. داده‌ها عمدتاً غربی و همبستگی‌اند؛ آنها را به‌صورتِ بافتی ببینید.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۶ مهر ۱۴۰۵
اول: همه یک چیز را «پورن» نمی‌نامند
ویلوبی و باسبی (۲۰۱۶) در ۲۰۸۹ نفر که ۲۰ نمونه از رسانهٔ جنسی را بررسی کردند، دیدند تعریفِ «پورن» بسیار متنوع است و با جنسیت، پایبندیِ مذهبی، وضعیتِ تأهل و میزانِ مصرفِ خودِ فرد پیوند دارد. یعنی دو نفر که از «پورن» حرف می‌زنند، ممکن است دو چیزِ متفاوت در ذهن داشته باشند.
پس نخستین گام در بحث با همسر: بپرسید «منظورت دقیقاً چیست؟ تماشا؟ یا شبکه‌هایِ اجتماعیِ جنسی؟ یا چت؟»
آیا مردم تماشای پورن را خیانت می‌دانند؟
نگی و همکاران (۲۰۱۸) در ۳۹۲ دانشجوی آمریکایی و ۲۰۰ دانشجوی اسپانیایی دیدند اکثریت (حدود ۷۳٪ در آمریکا و ۷۷٪ در اسپانیا) تماشای مطالبِ جنسی را خیانت نمی‌دانستند؛ حدود ۱۴٪ آمریکایی‌ها مطمئن نبودند و ۱۳٪ قطعاً آن را خیانت می‌شمردند. کسانی که آن را خیانت می‌دانستند بیشتر مجرد بودند، خودشان پورن نمی‌دیدند، به تحمل کمتر نسبت به بی‌وفایی و حسادتِ بیشتر داشتند.
این‌ها نظرِ دانشجویان است، نه رفتار؛ و در ایران با بافتِ فرهنگی و مذهبیِ متفاوت، تعریفها ممکن است فرق کنند. ولی نکتهٔ اصلی روشن است: توافقِ عمومی وجود ندارد.
پژوهش دربارهٔ رضایتِ زناشویی
پری (۲۰۱۷) با داده‌هایِ پنلِ آمریکایی ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ دید افرادِ متأهلی که در ۲۰۰۶ بیشتر پورن می‌دیدند، در ۲۰۱۲ کیفیتِ زناشوییِ کمتری گزارش کردند؛ این در شوهران صدق می‌کرد و در زنانِ پرمصرف برعکس بود. پری و شلایفر (۲۰۱۸) با داده‌هایِ ۲۱۲۰ فردِ متأهل دیدند کسانی که میانِ دو موج شروع به دیدنِ پورن کردند، تقریباً دو برابرِ احتمالِ طلاق داشتند (OR = 2.19)؛ و این رابطه در جوان‌تر‌ها و کمتر مذهبی‌ها قوی‌تر بود.
این‌ها یافته‌هایِ مشاهده‌ای‌اند: مصرفِ پورن با تک‌پرسش سنجیده شد، تعدادِ طلاق‌ها اندک بود و نمی‌توان علت را اثبات کرد. ممکن است رابطهٔ ناراضی خودش هم به پورن بکشاند.
تنها یا با هم؟ تفاوتِ نگاه‌ها
مدوکس، رودز و مارکمن (۲۰۱۱) در ۱۲۹۱ نفرِ مجرد دارایِ رابطه دیدند ۷۶٫۸٪ مردان و ۳۱٫۶٪ زنان به‌تنهایی مطالبِ جنسی می‌دیدند و ۴۴٫۸٪ گاهی با شریک. کسانی که هرگز نمی‌دیدند، در همهٔ شاخص‌ها کیفیتِ رابطهٔ بالاتری از بینندگانِ انفرادی داشتند؛ زوج‌هایی که فقط با هم می‌دیدند تعهد و رضایتِ جنسی بیشتری گزارش کردند؛ و تنها تفاوتِ بینندهٔ مشترک با نابیننده، نرخِ بالاترِ بی‌وفایی در بینندگان بود.
ویلوبی، کارول، باسبی و براون (۲۰۱۶) نیز دیدند هرچه شکافِ مصرفِ پورن میانِ دو شریک بیشتر باشد، رضایت و ثباتِ رابطه برایِ هر دو کمتر است؛ پس «اختلاف» مهم است، نه فقط مصرف.
چرا پنهانکاری بیشتر آسیب میزند
زیتزمن و باتلر (۲۰۰۹) در مصاحبه با ۱۴ زنی که برایِ مصرفِ پورنِ شوهرشان در زوج‌درمانی بودند، سه اثر یافتند: «گسلِ دلبستگی» ناشی از حس خیانتِ دلبستگی، «شکاف» ناشی از فاصله و «بیگانگی» ناشی از ناامنیِ هیجانی. نمونه کوچک و بالینی است، ولی نشان میدهد دروغ و پنهانکاری چقدر مرکزی‌اند.
کوهوت، فیشر و کمپبل (۲۰۱۷) در ۴۳۰ نفر که دست‌کم یک شریکشان پورن می‌دید، دیدند رایج‌ترین پاسخ «بدونِ اثرِ منفی» بود؛ اثرِ مثبت (ارتباطِ جنسی بهتر، تجربه‌گرایی) هم زیاد گزارش شد؛ و اثرِ منفی (انتظارِ نامعقول، کاهشِ علاقه به شریک، ناامنی) کمتر. این نمونهٔ خودگزیدهٔ آنلاین است و فقط «اثرِ ادراک‌شده» را می‌سنجد.
اعتیاد، تعارضِ ارزشی یا هیچ‌کدام؟
گربز، پری، ویلت و رید (۲۰۱۹) مدلی پیشنهاد کردند که در آن بسیاری از «مشکلاتِ پورن» از تعارضِ اخلاقی (استفاده‌ای که با ارزش‌هایِ خودِ فرد نمی‌خواند) می‌آید و نه فقط از میزانِ مصرف. یعنی ممکن است کسی با مصرفِ کم ولی تعارضِ ارزشیِ بالا احساسِ اعتیاد کند.
این برایِ زوج‌ها مهم است: ممکن است شوهر آن را «بی‌ضرر» ببیند و همسر آن را «خیانت»، چون ارزش‌هایشان فرق می‌کند. اگر مصرف کنترلناپذیر است، زندگی را مختل می‌کند یا با پنهانکاریِ شدید همراه است، به مقالهٔ رفتارِ جنسیِ اجباری و کمکِ حرفهای مراجعه کنید.
چطور دربارهٔ آن حرف بزنیم
۱. زمانِ آرام انتخاب کنید، نه اوجِ دعوا. ۲. از اثر شروع کنید: «وقتی فهمیدم، حس کردم جایگزین‌شده‌ام» نه «تو منحرفی». ۳. تعریفها را روشن کنید: چه چیزی؟ چقدر؟ پنهان؟ ۴. نیازها را بیان کنید: صداقت؟ حدِ مصرف؟ نبودِ پنهانکاری؟ ۵. توافقی بنویسید که هر دو بتوانند به آن پایبند باشند.
اگر دروغ بوده، ترمیم با اعتراف و شفافیت شروع می‌شود، نه توجیه. اگر بحث به بن‌بست رسید یا مصرف مشکل‌ساز است، مشاورِ زوج یا جنسدرمانگر کمک می‌کند.
منابع
- Willoughby, B. J., & Busby, D. M. (2016). In the eye of the beholder: Exploring variations in the perceptions of pornography. Journal of Sex Research, 53(6), 678–688.
- Negy, C., Plaza, D., Reig-Ferrer, A., & Fernández-Pascual, M. D. (2018). Is viewing sexually explicit material cheating on your partner? A comparison between the United States and Spain. Archives of Sexual Behavior, 47(3), 737–745.
- Perry, S. L. (2017). Does viewing pornography reduce marital quality over time? Evidence from longitudinal data. Archives of Sexual Behavior, 46(2), 549–559.
- Perry, S. L., & Schleifer, C. (2018). Till porn do us part? A longitudinal examination of pornography use and divorce. Journal of Sex Research, 55(3), 284–296.
- Maddox, A. M., Rhoades, G. K., & Markman, H. J. (2011). Viewing sexually-explicit materials alone or together: Associations with relationship quality. Archives of Sexual Behavior, 40(2), 441–448.
- Willoughby, B. J., Carroll, J. S., Busby, D. M., & Brown, C. C. (2016). Differences in pornography use among couples: Associations with satisfaction, stability, and relationship processes. Archives of Sexual Behavior, 45(1), 145–158.
- Zitzman, S. T., & Butler, M. H. (2009). Wives' experience of husbands' pornography use and concomitant deception as an attachment threat in the adult pair-bond relationship. Sexual Addiction & Compulsivity, 16(3), 210–240.
- Kohut, T., Fisher, W. A., & Campbell, L. (2017). Perceived effects of pornography on the couple relationship: Initial findings of open-ended, participant-informed, 'bottom-up' research. Archives of Sexual Behavior, 46(2), 585–602.
- Grubbs, J. B., Perry, S. L., Wilt, J. A., & Reid, R. C. (2019). Pornography problems due to moral incongruence: An integrative model with a systematic review and meta-analysis. Archives of Sexual Behavior, 48(2), 397–415.
پرسش‌هایِ کوتاه
اگر همسرم میگوید پورن دیدن خیانت نیست ولی من حس خیانت میکنم، کدام درست است؟
هر دو احساس معتبرند، چون تعریفها و ارزشها فرق دارند؛ پژوهشها هم نشان میدهند مردم این موضوع را یکجور تعریف نمیکنند. مهم این است که نیازتان را بگویید، بپرسید او چه معنایی به این کار میدهد و دربارهی قاعدهای که هر دو بتوانید پایبند باشید، توافق کنید.
پنهانکاری دربارهٔ پورن چقدر مهم است؟
بسیار. پژوهشهایِ بالینی نشان میدهند بسیاری از همسرانِ ناراحت، بیش از خودِ تماشا از دروغ و پنهانکاری ضربه میخورند، چون حس میکنند صمیمیت با آنها صادقانه نبوده است. صداقت و شفافیتِ بعد از اعتراف معمولاً مهمتر از توجیهِ خودِ رفتار است.
کِی باید برایِ مصرفِ پورن کمکِ حرفهای گرفت؟
وقتی مصرف کنترلناپذیر است، با وجودِ تلاش ادامه مییابد، به کار، رابطه یا مالی آسیب میزند، یا با پنهانکاریِ شدید و شرمِ زیاد همراه است. همچنین اگر تعارضِ ارزشی شدید شما را رنج میدهد، مشاور یا جنسدرمانگر میتواند کمک کند. بستهٔ رفتارِ جنسیِ اجباری هم این مسیر را توضیح میدهد.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
دورهٔ خیانتِ دیجیتال
برایِ زوجی که سرِ مرزهایِ دیجیتال — دنبال‌کردن، پیام‌دادن، مصرفِ محتوا، نظارت — اختلافِ نظرِ مکرر دارند، چه هنوز بحرانی رخ نداده و چه تازه چیزی کشف شده. همچنین برایِ کسی که به‌تنهایی می‌خواهد مرزِ شخصیِ خودش را در فضایِ دیجیتال روشن کند. اگر خیانتِ فیزیکیِ کامل رخ داده و نیاز به روندِ کاملِ درمانی دارید، دوره‌هایِ «درمانِ پس‌ازخیانت» یا مسیرهایِ فردیِ خیانت‌دیده/خیانت‌کرده جامع‌ترند؛ این بسته مشخصاً روی لایه‌ی دیجیتال تمرکز دارد.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع