وقتی یکی می‌خواهد و دیگری نمیخواهد؛ چگونه درباره‌اش مذاکره کنیم؟ راهنمایِ گام‌به‌گام
یکی می‌خواهد و دیگری نمیخواهد؛ این شایع‌ترین صحنهٔ اختلافِ جنسی در زوج‌هاست و اگر بد مدیریت شود، به رد شدن، فشار و قهر میرسد. خبرِ خوب این است که میشود مذاکره کرد، به شرطِ اینکه «مذاکره» را به معنایِ پیداکردنِ برنده نگیریم، بلکه به معنایِ پیدا کردنِ جایی که هر دو امن‌اند. این مقاله گام‌به‌گام می‌گوید چطور بدونِ فشار و قهر، درباره‌یِ تفاوتِ خواستِ جنسی گفت‌وگو و توافق کنیم.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۵ مهر ۱۴۰۵
پیش از هر چیز: هدفِ مذاکره چیست؟
هدف این نیست که یکی راضیِ دیگری شود، یا که «میانگینِ» دو نفر پیدا شود. هدف این است که هر دو احساس کنید دیده و محترم شده‌اید و رابطه‌ای را بسازید که برایِ هر دو کارآمد است. اگر یکی همیشه کوتاه بیاید، این مذاکره نیست؛ تسلیم است، و دیر یا زود به رنجش یا وظیفه‌ای‌شدن میرسد.
یادتان باشد که تفاوتِ میل طبیعی است و دربارهٔ «درست و غلط» نیست. هیچ‌کس مقصر نیست که بیشتر یا کمتر می‌خواهد (مقالهٔ «اختلافِ میلِ جنسی» را ببینید).
گام اول: وقت و جایِ مناسب
این گفت‌وگو را در تختخواب و بعد از یک رد شدن شروع نکنید. زمانی را انتخاب کنید که هر دو آرام‌اید و عجله ندارید، و پیش از آن بگویید که موضوع چیست. همچنین قاعدهٔ توقف بگذارید: «اگر یکی از ما احساس کرد ناراحت شده، می‌توانیم نیم ساعت استراحت کنیم و برگردیم.»
گام دوم: هر کس نیازِ پشتِ خواسته را بگوید
پشتِ «می‌خواهم» و «نمی‌خواهم» نیازهایی است. فردِ پرمیل شاید نیازِ خواسته‌شدن و نزدیکی دارد؛ فردِ کم‌میل شاید نیازِ آرامش، بدونِ فشار بودن و احساسِ امنیت. به‌جایِ بحث درباره‌یِ «چند بار»، درباره‌یِ این نیازها بگویید: «وقتی نزدیک نمی‌شویم، احساس می‌کنم دیده نمی‌شوم.» «وقتی انتظارِ رابطه هست، فشار حس می‌کنم و دلم می‌خواهد دور شوم.»
نوبتی حرف بزنید و هر کس پیش از پاسخ، آنچه شنیده را بازگو کند. این کار ساده، بیشترِ سوءتفاهم‌ها را از بین می‌برد.
گام سوم: فهرستِ «بله / شاید / نه»
یک روشِ پرکاربردِ جنس‌درمانگران این است که هر نفر مستقل سه ستون بنویسد: چیزهایی که حتماً دوست دارم (بله)، چیزهایی که بسته به شرایط ممکن است (شاید)، و چیزهایی که نمی‌خواهم (نه). بعد با هم مقایسه کنید. معمولاً جاهایِ مشترکی پیدا میشود که فکرش را نمی‌کردید، و ستونِ «شاید» محلِ مذاکره است.
قاعدهٔ «نه» بدونِ توضیح و بدونِ تنبیه: ستونِ «نه» محترم است. هیچ‌کس مجبور نیست دلیلش را بگوید، هرچند گاهی توضیح کمک میکند.
گام چهارم: گسترشِ دایرهٔ نزدیکی
وقتی «رابطهٔ کامل» تنها شکلِ نزدیکی باشد، هر «نه» به معنایِ «هیچ» میشود. اگر دایره را بزرگ کنید (بغل، ماساژ، لمسِ بدونِ هدف، دوش با هم، گفت‌وگوی صمیمانه)، فردِ کم‌میل می‌تواند بدونِ ترس از «به جایی رسیدن» نزدیک شود و فردِ پرمیل هم حسِ ردشدن کم‌تری دارد.
مدلِ «رابطهٔ جنسیِ به‌اندازهٔ کافی خوب» از موتز و مک‌کارتی (۲۰۰۷) تأکید میکند: همیشه عالی بودن هدف نیست؛ انعطاف، پذیرش و تنوع هدف است.
گام پنجم: توافقِ مشخص و قابلِ بازبینی
یک توافقِ ساده بسازید و روی کاغذ یا ذهنِ هر دو نگه دارید: «هفته‌ای یک شبِ مشخص برایِ نزدیکی (که لزوماً رابطهٔ کامل نیست)، با حقِ تغییرِ برنامه از هر دو سو، و هر دو هفته بازبینی.» وقتی رابطه برنامه‌ریزی شود، فردِ پرمیل از رد شدنِ غافلگیرانه می‌رهد و فردِ کم‌میل از فشارِ «هر لحظه».
از قبل بگویید «اگر آن شب نتوانستم، چه کنیم؟» تا یک «نه» به بحران تبدیل نشود. و بعد از چند هفته بازبینی کنید: چه چیزی کارآمد بود و چه چیزی نه؟
جمله‌هایِ آماده برایِ لحظه‌هایِ سخت
برخی جمله‌ها کمک می‌کنند در لحظه گیر نکنید. فردِ پرمیل: «امشب دلم می‌خواهد نزدیکت باشم؛ اگر نمی‌توانی، چیزِ دیگری هم کافی است.» فردِ کم‌میل: «الان نه، ولی دوست دارم؛ میشود فردا شب با هم باشیم؟» و هر دو: «بیا دوباره حرف بزنیم؛ نمی‌خواهم این موضوع بینمان دیوار شود.»
با تمرین، این جمله‌ها بخشی از زبانِ مشترکتان می‌شوند. هدف حفظِ اتصال است حتی وقتی نتیجه «نه» است؛ چون رابطه‌ای که «نه» را بدونِ آسیب تاب می‌آورد، «بله» را هم از سرِ شوق می‌گوید.
اگر مذاکره به نتیجه نمی‌رسد
اگر با وجودِ گفت‌وگو، بی‌میلی ماه‌ها پابرجاست، اگر یکی از دو نفر دچارِ دردِ جسمی، اضطرابِ عملکرد یا ترسِ از نزدیکی است، یا اگر هر بار به دعوا یا قهر ختم میشود، به جنس‌درمانگر یا درمانگرِ زوج مراجعه کنید. هیچ‌کدام از این‌ها شکست نیست؛ ابزارِ ماهرانه‌تری لازم است. در رابطه‌ای که فشار، تهدید یا تنبیه در آن هست، مذاکره جایش را به ایمنی می‌دهد و کمکِ حرفه‌ای ضروری است.
دورهٔ «صمیمیتِ جنسی» در گُدار جلسه‌ای دربارهٔ مذاکرهٔ روشنِ ترجیحات و مرزها دارد.
منابع
- Metz, M. E., & McCarthy, B. W. (2007). The "Good-Enough Sex" model for couple sexual satisfaction. Sexual and Relationship Therapy, 22(3), 351–362.
- Muise, A., Impett, E. A., Kogan, A., & Desmarais, S. (2013). Keeping the spark alive: Being motivated to meet a partner's sexual needs sustains sexual desire in long-term romantic relationships. Social Psychological and Personality Science, 4(3), 267–273.
پرسش‌هایِ کوتاه
فهرستِ «بله / شاید / نه» چیست و چطور کار میکند؟
هر نفر مستقل سه ستون مینویسد: چیزهایی که حتماً دوست دارد، چیزهایی که بسته به شرایط ممکن است، و چیزهایی که نمیخواهد. بعد با هم مقایسه میکنید. اغلب جاهایِ مشترکِ غیرمنتظره پیدا میشود، و ستونِ «شاید» محلِ مذاکره است. ستونِ «نه» بدونِ نیاز به توضیح و تنبیه محترم است.
اگر یکی همیشه کوتاه بیاید، آیا آن مذاکره است؟
نه؛ آن تسلیم است و دیر یا زود به رنجش یا رابطهٔ وظیفهای میرسد. در مذاکره هدف این نیست که یکی راضیِ دیگری شود؛ هدف پیدا کردنِ جایی است که هر دو احساسِ دیدهشدن و امنیت کنید. اگر «نه» گفتن امن نیست، اول باید آن را امن کرد.
بهترین زمان برایِ این گفت‌وگو چه موقع است؟
نه در تختخواب، نه بعد از یک رد شدن و نه وسطِ دعوا. زمانی آرام و بی‌عجله را انتخاب کنید، پیش از آن بگویید موضوع چیست، و قاعدهٔ توقف بگذارید («اگر ناراحت شدیم، نیم ساعت استراحت و بازگشت»). بعد از چند هفته توافق را بازبینی کنید تا ببینید چه چیزی کارآمد بود.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
دورهٔ رضایتِ زوجی از صمیمیتِ جنسی
برایِ زوجی که می‌خواهند رضایتِ کلی‌شان از صمیمیتِ جنسی را با گفت‌وگو و تمرینِ ساختاریافته بهتر کنند — نه ابزارِ تشخیص یا درمانِ یک اختلالِ کارکردِ جنسیِ مشخص (برایِ آن، ارزیابیِ پزشکی/تخصصیِ حضوری لازم است؛ محتوایِ مرجعِ بالینیِ همین موضوع را هم در دورهٔ dsmReference، ویژهٔ همکاران، می‌بینید).
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور میشود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع