گوست‌شدن (Ghosting) در رابطه: چرا بعضی‌ها بی‌صدا ناپدید می‌شوند و چه اثری دارد؟

گوست‌شدن چیست؟

لفِوِر و همکاران (۲۰۱۹) با روشی کیفی گوست‌شدن را در روابطِ عاشقانهٔ بزرگسالانِ جوان بررسی کردند و آن را «راهبردِ ناپدیدشدنِ دیجیتالیِ پایان‌دادن به رابطه» تعریف کردند، از دیدِ هر دو طرف؛ جزئیاتِ درصدها و انگیزه‌هایِ آن مقاله در منابعِ بررسی‌شده تأیید نشد و نقل نمی‌شود. توماس و دوبار (۲۰۲۱) در گروه‌هایِ کانونیِ ۷۶ دانشجو آن را قطعِ ناگهانی یا تدریجیِ ارتباط بدونِ توضیح، در رابطهٔ عاشقانه یا دوستانه، توصیف کردند. پس گوست‌شدن فقط عاشقانه نیست.

چقدر شایع است؟

ناوارو و همکاران (۲۰۲۰ب) در بزرگسالانِ ۱۸ تا ۴۰ سالهٔ اسپانیایی دیدند حدودِ نیمی از شرکت‌کنندگان این اصطلاحات را نمی‌شناختند و در یک سالِ گذشته حدودِ دو نفر از هر ده نفر گوست شدن یا گوست کردن را تجربه کرده بودند. در یک خلاصهٔ ثانویه از پاول و همکاران (۲۰۲۱) گفته شده ۲۸٫۵ تا ۴۷ درصد شرکت‌کنندگان گوست شده بودند و ۲۶٫۱ تا ۳۸٫۹ درصد گوست کرده بودند؛ این عددها را از خلاصه‌ای ثانویه دارم، نه از چکیده. نتیجه: شایع است، ولی نرخِ دقیق به نمونه و تعریف بستگی دارد.

چرا بعضی‌ها گوست می‌کنند؟

فریدمن و همکاران (۲۰۱۹) نشان دادند باورِ قوی به «سرنوشت» (اینکه یا رابطه قرار بوده بشود یا نه) با نگرشِ مثبت‌تر به گوست‌کردن، قصدِ بیشترِ آن و سابقهٔ گوست‌کردن همراه است. پاول و همکاران (۲۰۲۱) در سه نمونه (۱۶۵، ۲۴۷ و ۸۶۳ نفر) دیدند کسانی که گوست کرده بودند، اجتنابِ بیشتر و باورِ سرنوشتِ بیشتری گزارش می‌کنند و کسانی که گوست شده بودند، اضطرابِ دلبستگیِ بیشتر. لکفور و همکاران (۲۰۲۳) دیدند جوانانِ دارایِ نیازِ بالا به «بسته‌شدنِ پرونده» قصدِ بیشتری برایِ گوست‌کردن داشتند. همهٔ این‌ها همبستگی و خودگزارشی‌اند و جهتِ اثر مشخص نیست.

آیا گوست‌کننده‌ها «بی‌احساس»اند؟

فریدمن و همکاران (۲۰۲۲) از شرکت‌کنندگان خواستند آخرین بار که گوست کرده یا گوست شده‌اند را بنویسند: گوست‌کردن با گناه و آسودگی همراه بود و گوست‌شدن با غم و رنجش. تیمرمنس و همکاران (۲۰۲۱) در ۳۲۸ کاربرِ دوست‌یابیِ موبایلی نتیجه گرفتند گوست‌کردن لزوماً با قصدِ آگاهانهٔ آسیب‌رساندن انجام نمی‌شود. یعنی کلیشهٔ «بی‌رحم و بی‌احساس» دقیق نیست؛ ولی این به معنایِ بی‌ضرربودنِ رفتار نیست.

اثر بر کسی که گوست شده

کوسلر و همکاران (۲۰۱۹) دیدند گیرندگانِ گوست پریشانی و عاطفهٔ منفیِ بیشتری از کسانی داشتند که رابطه را مستقیم تمام کرده بودند، و رابطه‌هایِ گوست‌شده کوتاه‌تر و کم‌تعهدتر بودند. تیمرمنس و همکاران نوشتند گوست‌شدن در اپ‌هایِ دوست‌یابی می‌تواند دردناک باشد و بر عزتِ‌نفس و بهزیستی اثر بگذارد. فریدمن و همکاران (۲۰۲۲) دیدند گوست‌شده‌ها حسِ تعلق، کنترل، عزتِ‌نفس و معناداریِ وجودِ پایین‌تری یادآوری می‌کنند. پانکانی و همکاران (۲۰۲۲) در ۱۷۶ نفر دیدند یادآوریِ گوست بدتر از رد مستقیم ارزیابی می‌شود. همه‌اش یادآوری و خودگزارشی است.

یافتهٔ مخالف: همیشه بدترین نیست

ناوارو و همکاران (۲۰۲۰الف) در ۶۲۶ بزرگسال دیدند «بردکرامبینگ» (نشان‌دادنِ نیمه‌علاقه و دادنِ امیدِ مبهم) با رضایتِ کمتر از زندگی و تنهایی و درماندگیِ بیشتر همراه است، ولی «بین گوست‌شدن و هیچ‌یک از همبسته‌هایِ روانی رابطهٔ معناداری یافت نشد»؛ آن را مطالعه‌ای «مقدماتی» نامیدند. پس نمی‌توان گفت گوست‌شدن همیشه بدترین شکلِ پایان است؛ ابهام و امیدِ کاذب هم نقش دارد.

«ابهام» چرا این‌قدر آزار می‌دهد؟

لکفور و همکاران گوست‌شدن را شکلی از طردِ اجتماعی می‌بینند که حسِ تعلق، عزتِ‌نفس، معنا و کنترل را تهدید می‌کند و عدم‌قطعیت می‌آورد. بعضی نویسنده‌ها این را «سوگِ مبهم» می‌نامند؛ من پژوهشِ تجربی‌ای که این سازه را مستقیم دربارهٔ گوست آزموده باشد پیدا نکردم و آن را فقط یک قیاسِ نظری می‌دانم. راهِ عملی: برایِ پایان‌دادنِ ذهنی منتظرِ توضیحِ او نمانید.

اگر گوست شده‌اید

۱) دلیلِ ناپدیدشدن را از خودتان و ارزشتان نخوانید. ۲) در مقالهٔ «نشخوارِ فکری» ببینید چرا فکرکردنِ بیشتر جواب نمی‌دهد. ۳) یک پیامِ کوتاه و بدونِ سرزنش می‌تواند آخرین تلاش باشد؛ پس از آن، «پایان» را خودتان اعلام کنید. ۴) اگر الگو تکرار می‌شود و با اضطرابِ رها شدن همراه است، به دلبستگیِ اضطرابی و حساسیتِ طرد فکر کنید (مقالهٔ «دلبستگیِ اضطرابی»). ۵) اگر غم و شرم به افسردگی یا بی‌خوابیِ طولانی رسید، به مشاور مراجعه کنید.

اگر وسوسهٔ گوست‌کردن دارید

ناپدیدشدن همیشه راحت‌ترین راه است، ولی دربارهٔ طرفِ مقابل هزینه دارد. یک پیامِ کوتاه و صادقانه («فکر می‌کنم با هم سازگار نیستیم؛ از وقتی که گذاشتی ممنونم») معمولاً از ناپدیدشدن مهربانانه‌تر است. استثنا: اگر احساسِ ناامنی دارید یا طرف رفتارِ تهدیدآمیز دارد، ایمنی اولویت دارد و قطعِ ارتباط توجیه‌پذیر است. حدِ شواهد: این مطالعه‌ها بیشتر دانشجویی، آنلاین و مقطعی‌اند و دربارهٔ نمونهٔ ایرانی داده‌ای ندیدیم.

منابع

1. Koessler, R. B., Kohut, T., Campbell, L., et al. (2019). When your boo becomes a ghost: The association between breakup strategy and breakup role in experiences of relationship dissolution. Collabra: Psychology, 5(1), Article 1.
2. LeFebvre, L. E., Allen, M., Rasner, R. D., Garstad, S., Wilms, A., & Parrish, C. (2019). Ghosting in emerging adults' romantic relationships: The digital dissolution disappearance strategy. Imagination, Cognition and Personality, 39(2), 125–150.
3. Freedman, G., Powell, D. N., Le, B., & Williams, K. D. (2019). Ghosting and destiny: Implicit theories of relationships predict beliefs about ghosting. Journal of Social and Personal Relationships, 36(3), 905–924.
4. Powell, D. N., Freedman, G., Williams, K. D., Le, B., & Gunn, G. (2021). A multi-study examination of attachment and implicit theories of relationships in ghosting experiences. Journal of Social and Personal Relationships.
5. Freedman, G., Powell, D. N., Le, B., & Williams, K. D. (2022). Emotional experiences of ghosting. The Journal of Social Psychology, 164(3), 367–386.
6. Navarro, R., Larrañaga, E., Yubero, S., & Víllora, B. (2020). Psychological correlates of ghosting and breadcrumbing experiences: A preliminary study among adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(3), 1116.
7. Navarro, R., Larrañaga, E., Yubero, S., & Víllora, B. (2020). Ghosting and breadcrumbing: Prevalence and association with online dating behavior among young adults. Escritos de Psicología, 13(2), 46–59.
8. Thomas, J. O., & Dubar, R. T. (2021). Disappearing in the age of hypervisibility: Definition, context, and perceived psychological consequences of social media ghosting. Psychology of Popular Media, 10(3), 291–302.
9. Pancani, L., Aureli, N., & Riva, P. (2022). Relationship dissolution strategies: Comparing the psychological consequences of ghosting, orbiting, and rejection. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 16(2), Article 9.
10. Timmermans, E., Hermans, A.-M., & Opree, S. J. (2021). Gone with the wind: Exploring mobile daters' ghosting experiences. Journal of Social and Personal Relationships, 38(2), 783–801.
11. Leckfor, C. M., Wood, N. R., Slatcher, R. B., & Hales, A. H. (2023). From close to ghost: Examining the relationship between the need for closure, intentions to ghost, and reactions to being ghosted. Journal of Social and Personal Relationships, 40(8), 2422–2444.

پرسش‌هایِ کوتاه

دوره‌ای مرتبط در گُدار

دورهٔ تنهاییِ نسلِ Z و بحرانِ رابطه‌سازی

برایِ هرکسی که در فضایِ دیجیتال بزرگ شده و حس می‌کند با وجودِ صدها مخاطب و اپ‌هایِ دیتینگ، ساختنِ یک رابطه‌ی واقعی سخت‌تر از همیشه شده — خسته از اسکرولِ بی‌پایان، معذب از نشان‌دادنِ خودِ واقعی، درگیرِ رابطه‌های بی‌برچسب، یا آسیب‌دیده از ردهایِ بی‌صدایِ مکرر. این دوره برایِ عمومِ مخاطبان است، نه فقط کسی که تشخیصِ بالینی دارد؛ اگر تنهاییِ شما با بی‌لذتیِ فراگیر یا فکرِ آسیب‌به‌خود همراه است، همزمان با یک درمانگر هم صحبت کنید.

ادامهٔ این موضوع در گُدار

• جلسهٔ ۶ بستهٔ تنهاییِ نسلِ Z — ردِ بی‌صدا و حساسیتِ به طرد
• جلسهٔ ۳ هراسِ رهاشدگی — حساسیتِ طرد: چرا یک پیامِ دیرجواب‌داده‌شده فاجعه به‌نظر می‌رسد
• دلبستگیِ اضطرابی: چرا سکوتِ یک پیام این‌قدر می‌ترساند
• دلبستگیِ اجتنابی: وقتی نزدیکی، نه آرامش که تهدید حس می‌شود
• نشخوارِ فکری: چرا فکرکردنِ بیشتر، حلش نمی‌کند
• بمبارانِ محبت: وقتی شدتِ عشق در روزهایِ اول، هشدار است

تازه‌ترین مقاله‌ها

• عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
• استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
• همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
• قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
• چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع