بعد از خیانت چه کنم؟ گام‌هایِ عملیِ فردِ خیانت‌کرده در هفته‌هایِ اول
«بعد از خیانت چه کنم؟» این پرسش را کسی می‌پرسد که خیانت کرده و یا همسرش نمی‌داند، یا تازه کشف شده است. بعد از خیانت چه کنم و از کجا شروع کنم؟ در هر دو حالت، هفته‌هایِ اول اهمیت زیادی دارند، چون رفتارِ شما در این دوره مسیرِ آسیب را شکل می‌دهد. این مقاله گام‌هایِ عملی را می‌گوید: قطعِ تماس، تصمیم دربارهٔ افشا، چگونه پاسخ‌گو باشید، چه کارهایی را نکنید و چه موقع کمک بگیرید. شواهد محدودند و نمونه‌ها کوچک‌اند؛ پس این‌ها راهنما هستند، نه قانون.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۷ مهر ۱۴۰۵
گامِ ۱: تماس با فردِ سوم را قطع کنید
ادامهٔ ارتباط، هر شکلی که باشد، ترمیم را غیرممکن می‌کند و آسیبِ همسرتان را تجدید می‌کند. قطعِ تماس یعنی پایانِ پیام، تماس، دیدار و پیگیریِ شبکه‌هایِ اجتماعی. اگر مجبورید (مثلاً همکارِ او هستید)، مرزِ رسمی و حداقلی بگذارید و همسرتان را مطلع کنید. مقالهٔ «قطعِ رابطه با نفرِ سوم» جزئیاتِ بیشتری دارد.
گامِ ۲: تصمیمِ افشا، با آگاهی
اتکینز، التریج، بائوکام و کریستنسن (۲۰۰۵) در ۱۹ زوج دیدند زوج‌هایی که خیانت را پیش یا حینِ درمان افشا کرده بودند، بیشتر از زوج‌هایِ بدونِ خیانت در رضایت بهبود یافتند. ماریِن، کریستنسن و اتکینز (۲۰۱۴) در پیگیریِ پنج‌ساله، نرخِ طلاق را در خیانتِ پنهان ۸۰٪ و در خیانتِ افشاشده ۴۳٪ گزارش کردند؛ ولی زیرگروه‌ها بسیار کوچک بودند (چهار و شش زوج)، پس نباید از آن نتیجهٔ قاطع گرفت.
آنچه می‌توان گفت: پنهان‌کاریِ ادامه‌دار با نتیجه‌هایِ بدتر همراه بوده است. تصمیمِ افشا، چگونگی و زمانش را با مشاور بسنجید. مقالهٔ «بگویم یا نگویم؟» به همین می‌پردازد.
گامِ ۳: پاسخ‌گو باشید، نه دفاعی
همسرتان پرسشهایی خواهد داشت و ممکن است بارها تکرارشان کند؛ این بخشی از ترمیم است، نه «بی‌انصافی». پاسخِ شما باید صادقانه، بدونِ بهانه و بدونِ سرزنشِ او باشد. اگر نمی‌توانید همان لحظه پاسخ بدهید، بگویید «می‌خواهم دقیق جواب بدهم؛ می‌توانیم فردا ساعتِ فلان صحبت کنیم؟» و سرِ وقت بیایید.
گامِ ۴: ایمنی و مراقبت از همسرتان
او در شوک است. به او فضا بدهید، فشار نیاورید که ببخشد یا زود آرام شود، و رفتارهایِ ایمنی (خواب، غذا، حضورِ دیگران) را جدی بگیرید. اگر کار یا فرزندان در میان است، با هم برنامهٔ موقت بگذارید. اگر خودتان افکارِ آسیب به خود دارید، فوراً کمک بگیرید.
گامِ ۵: درمان، به‌ویژه برایِ خودتان
گوردون، بائوکام و اسنایدر (۲۰۰۴، ۲۰۰۵) درمانی را توصیف کرده‌اند که خیانت را رویدادی تروماتیک و خودِ خیانت‌کننده را هم نیازمندِ مسئولیت‌پذیری و فهمِ علت می‌داند. نتیجهٔ آن در شش زوج امیدوارکننده بود، ولی گروهِ کنترل نداشت. فارغ از زوج‌درمانی، درمانِ فردی کمک می‌کند علت، شرم و الگوهایِ خطر را بفهمید (مقالهٔ «چرا خیانت کردم؟»).
آنچه نباید بکنید
بهانه و کم‌اهمیت‌کردن («فقط یک بار بود»)؛ سرزنشِ همسر («اگر تو...»)؛ فشار برایِ بخشش یا تعیینِ زمان؛ افشایِ بدونِ ملاحظه به فرزندان، خانواده یا شبکه‌هایِ اجتماعی؛ تحقیرِ فردِ سوم در نشستِ مشترک؛ ترک ناگهانی خانه بدونِ توافق؛ پنهان‌کاریِ تازه (دروغِ جزئی دربارهٔ گوشی یا رفت‌وآمد).
اگر خودتان غرقِ شرم و عذاب وجدان هستید
طبیعی است که احساسِ گناه و شرم کنید، ولی این‌ها نباید جایِ مراقبت از همسرتان را بگیرند. اگر شرم فلجتان می‌کند یا به خودتخریبی کشیده، با مشاور صحبت کنید؛ شرمِ شدید اغلب پنهان‌کاری و فرار را بیشتر می‌کند. مقالهٔ «شرم چیست؟» و «عذاب وجدان» به شما می‌گویند چه‌طور میانِ گناهِ سازنده و شرمِ فلج‌کننده فرق بگذارید.
روزِ اول تا هفتهٔ اول: برنامهٔ ساده
روزِ اول: قطعِ تماس، خوردن و خوابیدنِ حداقلی، تماس با یک فردِ مورد اعتماد یا مشاور. روزهایِ دوم تا هفتم: اگر کشف شده، پاسخ به پرسشهایِ اصلی در زمان‌هایِ ساختاریافته، پرهیز از تصمیم‌هایِ بزرگ، هماهنگی دربارهٔ فرزندان و کار. اگر هنوز پنهان است، تصمیمِ افشا را با مشاور بسنجید.
ممکن است در این روزها فکر کنید همهچیز تمام است و خودتان را تحقیر کنید. این حالت طبیعی ولی موقت است؛ با بدنِ سالم و حمایت می‌توان آن را تحمل کرد. اگر افکارِ آسیب به خود دارید، فوراً کمک بگیرید یا با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
اگر همسرتان نمی‌داند و می‌ترسید
ترس از افشا طبیعی است، ولی به‌خاطر ترس، چیزهایی را که از بین‌رفتنی نیستند ادامه ندهید. از خودتان بپرسید: آیا حاضر نیستم به این رابطهٔ بیرونی پایان بدهم؟ پایان‌دادن نیاز به افشا ندارد و می‌تواند اولین قدم باشد. بعد با مشاور بسنجید که افشا چگونه و چه زمانی ممکن است. تصمیمِ افشا در اختیارِ شماست، ولی عواقب پنهان‌کاری نیز واقعی‌اند.
منابع
- Atkins, D. C., Eldridge, K. A., Baucom, D. H., & Christensen, A. (2005). Infidelity and behavioral couple therapy: Optimism in the face of betrayal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(1), 144–150.
- Marín, R. A., Christensen, A., & Atkins, D. C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: Relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 3(1), 1–12.
- Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2004). An integrative intervention for promoting recovery from extramarital affairs. Journal of Marital and Family Therapy, 30(2), 213–231.
- Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2005). Treating couples recovering from infidelity: An integrative approach. Journal of Clinical Psychology, 61(11), 1393–1405.
پرسشهایِ کوتاه
اگر همسرم نمی‌داند، همین الان باید بگویم؟
تصمیمِ افشا ساده نیست و زمان و روشش مهم است. شواهدِ محدود نشان می‌دهند پنهان‌کاریِ ادامه‌دار با نتیجه‌هایِ بدتر همراه است، ولی پیشنهادِ «همین الان بگو» همیشه درست نیست. اول رابطهٔ بیرونی را پایان دهید و با مشاور دربارهٔ چگونگی و زمانِ افشا تصمیم بگیرید. خودتان انتخاب می‌کنید، ولی عواقب هر انتخاب واقعی است.
همسرم میخواهد همهچیز را بپرسد. باید همه را بگویم؟
بسیاری از افراد پرسشهایی دارند که برایِ فهمیدنِ ماجرا لازم است. صداقت لازم است، ولی جزئیاتِ زیادی (صحنههایِ جنسی، تصویرها) ممکن است آسیبِ بیشتر بزند. پیشنهاد: به پرسشهایِ مهم (چه مدت؟ چه کسی؟ آیا ادامه دارد؟ چرا؟) صادقانه جواب بدهید و دربارهٔ جزئیاتِ آزاردهنده با مشاور حدّ بگذارید.
اگر همسرم بگوید «برو» چه کنم؟
اگر ایمنیِ او یا کودکان در خطر نیست، میتوانید با آرامش بپذیرید که فضا لازم است و برنامهٔ موقت (اقامتِ جداگانه، حضور در کنارِ فرزندان) بسازید. اصرار برایِ ماندن یا ترکِ ناگهانی هر دو بد است. با او در تماسِ محدود و محترمانه بمانید، به درمانِ خودتان ادامه دهید و تصمیمِ او را بدونِ تحقیر بپذیرید.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
درمانِ فردِ خیانت‌کرده
برایِ کسی که خیانت کرده و میخواهد مسئولیتش را کامل بپذیرد. اگر هنوز دنبالِ توجیه یا تقسیمِ تقصیر هستید، این دوره کمکی نمی‌کند.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع