چرا بعضی افرادِ خیانت‌دیده بعد از کشفِ خیانت میلِ جنسیِ شدید پیدا می‌کنند؟ رابطه برایِ اطمینانگرفتن
همه فکر می‌کنند بعد از خیانت میل کم می‌شود. اما بعضی از افرادِ خیانت‌دیده دقیقاً برعکس تجربه می‌کنند: میلی ناگهانی و شدید، نیازِ مدامِ نزدیکی، و گاهی گیج‌شدن از خودشان. این مقاله می‌گوید چرا بعضی افرادِ خیانت‌دیده بعد از کشفِ خیانت میلِ جنسیِ شدید پیدا می‌کنند، رابطه برای اطمینانگرفتن («هنوز مرا می‌خواهد؟») چه معنایی دارد و چطور بدونِ شرم و بدونِ خطر با آن روبه‌رو شویم.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۱۳ مهر ۱۴۰۵
این واکنش غیرمعمول نیست
بسیاری از درمانگران بعد از خیانت هر دو الگو را می‌بینند: افت و اجتناب، و افزایشِ ناگهانی میل. افزایشِ میل نشانهٔ «سالم‌تربودن» یا «بی‌اهمیت‌بودن خیانت» نیست و نشانهٔ «بیماری» هم نیست؛ پاسخی است که ذهن و بدن در بحران می‌دهند.
ولی چون این الگو کمتر گفته می‌شود، بعضی افراد شرمنده می‌شوند و فکر می‌کنند «پس خیانت برایم مهم نیست؟». این شرم را نیاز نیست حمل کنید. مقاله‌یِ «صمیمیتِ جنسی بعدِ خیانت» هم به این واکنش اشاره کرده است.
چرا میل بالا می‌رود: چند سازوکار
اول، فعالشدنِ دلبستگی: وقتی پیوند تهدید می‌شود، دستگاهِ دلبستگی ما را به‌سمتِ نزدیکی هدایت می‌کند؛ در رویکرد «درمانِ هیجان‌مدار» (EFT) این رفتارها «اعتراضِ دلبستگی» نامیده می‌شود. دوم، تلاش برای «پسگرفتن»: نزدیکیِ جسمی می‌تواند راهی برای تأکید بر «او مالِ من است» یا «من هنوز هستم» باشد.
سوم، برانگیختگیِ ناشی از استرس: بدنِ در حالتِ هشدار ممکن است برانگیختگی را به‌صورتِ میل تفسیر کند؛ پدیده‌ی «سوءتعبیرِ برانگیختگی» (داتن و آرون) نمونه‌ای از این سازوکار است. چهارم، رقابت با فردِ سوم: «اگر او این‌قدر مهم بود، من باید ثابت کنم کم نیستم.»
رابطه برایِ اطمینانگرفتن
پشتِ بسیاری از این میل‌ها یک پرسش است: «هنوز مرا می‌خواهی؟» رابطهٔ جنسی، به‌خصوص وقتی همسر خطاکار واکنشِ مثبت نشان دهد، پاسخی کوتاه می‌دهد: «بله، می‌خواهمت.» این پاسخ آرام‌بخش است، ولی کوتاه.
مشکل این است که این آرامش پایدار نیست: بعد از چند ساعت یا روز، پرسش برمیگردد و نیاز به «دلیل» و نزدیکیِ بیشتر. این چرخه شبیهِ چرخهٔ اطمینان‌جویی در اضطراب است و می‌تواند وابستگی بسازد. مقاله‌یِ «وسواسِ فکری بعد از خیانت» همین چرخه را توضیح داده است.
چه زمانی عیبی ندارد
اگر نزدیکی دوطرفه، با رضایتِ آزاد و همراه با گفتوگو و پردازشِ هیجان است، و پس از آن آرام‌تر و متصل‌تر میشوید، این الگو می‌تواند حتی به ترمیم کمک کند. بعضی زوج‌ها این نزدیکی را «چسب» رابطه در روزهایِ سخت می‌دانند.
نشانه‌هایِ سالم‌بودن: می‌توانید «نه» بگویید، بعد از آن حالِ بدی ندارید، و گفت‌وگوهایِ دشوار به‌جایِ نزدیکی نمی‌نشینند.
یک معیارِ کاربردی: ساعتی بعد از نزدیکی از خودتان بپرسید «آرام‌ترم یا خالی‌تر؟» اگر آرام‌تر و متصل‌ترید و گفتوگو هم ادامه دارد، احتمالاً نزدیکی در خدمتِ ترمیم است. اگر خالی‌تر یا شرمنده‌اید و نیاز به نزدیکیِ بعدی فوراً برمیگردد، احتمالاً در حالِ اطمینان‌جویی‌اید و بهتر است سراغِ راههایِ دیگرِ آرام‌شدن بروید.
چه زمانی باید مراقب بود
چند علامت: اگر نزدیکی جایگزینِ گفتوگو درباره‌ی ماجرا می‌شود («بیا فعلاً نگوییم»)؛ اگر بعد از آن حسِ پوچی، شرم یا بی‌حسی دارید؛ اگر احساس می‌کنید «باید» عملکرد داشته باشید؛ اگر میل کنترل‌ناپذیر یا پنهانی یا پرخطر شده؛ یا اگر طرفِ دیگر نمی‌خواهد و شما فشار می‌آورید.
اگر چنین است، به معنایِ «اشتباه» نیست؛ به معنایِ اینکه این میل بار هیجانیِ بیشتری از «میل» دارد. در این حالت یک درمانگر یا جنس‌درمانگر می‌تواند کمک کند.
تفاوتِ دو نفر در میل
گاهی یک نفر میلِ شدید دارد و دیگری، به‌خاطر شرم یا اضطراب، پس می‌کشد. ناهماهنگی دردناک است: یکی احساسِ طردشدن می‌کند و دیگری احساسِ فشار. اگر همسرِ خطاکار از شرم یا ترس نزدیک نمی‌شود، همسرِ خیانت‌دیده ممکن است آن را «تأییدِ همان ترس» بداند.
گفتوگو درباره‌ی معنایِ پشتِ هر رفتار کمک می‌کند: «وقتی دور می‌شوی، من می‌ترسم دیگر نمی‌خواهی‌ام» و «من از ترسِ آسیب‌زدن دور می‌شوم، نه از نخواستنِ تو.»
اگر این ناهماهنگی مزمن شد، یک تمرینِ ساده کمک می‌کند: هر هفته یک زمانِ کوتاهِ «نزدیکیِ بدونِ انتظار» بگذارید (بغل، دست در دست، گفتوگو) که هدفش رسیدن به نزدیکیِ جنسی نیست. این کار نیازِ پیوند را بدونِ فشارِ عملکرد پاسخ می‌دهد و به هر دو طرف می‌فهماند که «ما هنوز با هم هستیم».
راههایِ دیگرِ اطمینانگرفتن
اگر نیازِ اصلی «اطمینان» است، راههایِ دیگری هم هست: گفت‌وگوی صادقانه درباره‌ی ترس‌ها، شفافیتِ توافق‌شده، رفتارِ ثابتِ همسر در طولِ زمان، و بغل‌کردنِ بدونِ انتظار. اگر هر بار بعد از نزدیکی بپرسید «واقعاً دوستم داری؟»، شاید بخواهید اطمینان را با کلمه یا رفتارهایِ دیگر هم دریافت کنید.
جلسه‌هایِ «بازسازیِ اعتماد» در گُدار روی نشانه‌هایِ کوچکِ قابلِ‌اعتماد (جلسهٔ ۵) کار می‌کنند که ممکن است این نیاز را آرام‌تر پاسخ دهد.
اگر خودتان نگرانِ این میل هستید
از خودتان بپرسید: «این میل از کجا میآید؟ دنبال چه چیزی هستم؟ بعد از آن چه حسی دارم؟» نوشتنِ پاسخ‌ها یا گفتنِ آن‌ها به درمانگر کمک می‌کند ببینید با میل، نیاز یا ترس سروکار دارید.
اگر میل با افکارِ شدیدِ آسیب‌زدن به خود یا رفتارهایِ پرخطر همراه است، فوراً از یک متخصص یا خدماتِ اورژانسی (۱۱۵) کمک بگیرید.
منابع
- Johnson, S. M. (2004). The Practice of Emotionally Focused Couple Therapy: Creating Connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.
- Dutton, D. G., & Aron, A. P. (1974). Some evidence for heightened sexual attraction under conditions of high anxiety. Journal of Personality and Social Psychology, 30(4).
پرسش‌هایِ کوتاه
چرا بعد از کشفِ خیانت میلِ جنسیام ناگهان بالا رفته است؟
چند سازوکار دخیلاند: فعالشدنِ دلبستگی، تلاش برای «پسگرفتن» رابطه، برانگیختگیِ ناشی از استرس و نیاز به اطمینان از اینکه هنوز خواسته میشوید. این واکنش نسبتاً شایع است و نه نشانهٔ بیاهمیتیِ خیانت، نه بیماری. بهتر است با آگاهی و گفتوگو همراه شود.
آیا رابطه برایِ اطمینانگرفتن اشکال دارد؟
الزاماً نه، اگر دوطرفه و با رضایت باشد و جایگزینِ گفتوگو و پردازشِ هیجان نشود. اشکال وقتی است که آرامشش کوتاه است و نیاز دائماً برمیگردد، یا بعدش پوچی و شرم میآید. راههایِ دیگرِ اطمینانگرفتن، مثلِ گفتوگو و رفتارِ ثابتِ همسر، را هم امتحان کنید.
اگر میلم زیاد است ولی همسرم نمی‌خواهد چه کنم؟
بدونِ فشار و سرزنش، دربارهٔ معنایِ پشتِ رفتارها حرف بزنید: شما ترسِ نخواسته‌شدن دارید، و او شرم یا اضطراب. نزدیکیِ غیرجنسی و گفتوگو را زنده نگه دارید. اگر ناهماهنگی ادامه یافت، درمانگرِ زوج یا جنس‌درمانگر کمک می‌کند.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
درمانِ فردِ خیانت‌دیده
برایِ کسی که خیانت را کشف کرده و همین حالا در آن ایستاده — چه تصمیم به ماندن گرفته باشد، چه به رفتن، چه هنوز نداند.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع