اگر شوهرم خیانت کرده باشد چه کنم؟ هفته‌هایِ نخست، قدم‌به‌قدم
اگر تازه فهمیده‌اید شوهرتان خیانت کرده است، احتمالاً میانِ خشم، ناباوری، بی‌حسی و ترس نوسان می‌کنید. این واکنش‌ها طبیعی‌اند. هدفِ این مقاله این نیست که بگوید بمانید یا بروید؛ می‌خواهد در این هفته‌هایِ سخت یک مسیرِ عملی و کم‌خطر نشانتان بدهد.
نوشتهٔ دکتر مجتبی عقیلی · عضو هیات علمی دانشگاه پیام‌نور · دانشیار روانشناسی سلامت · انتشار: ۲۱ مهر ۱۴۰۵
اول: ایمنی و مراقبت از خود
پیش از هر چیز ببینید ایمن هستید یا نه. اگر خشونت، تهدید یا کنترلِ شدید وجود دارد، ایمنیِ شما بر هر تصمیمِ دیگری مقدم است و باید با یک متخصص یا فردِ امین در میان گذاشته شود.
در هفته‌هایِ نخست، بدن هم در حالتِ بحران است: بی‌خوابی، بی‌اشتهایی، تپشِ قلب و تمرکزِ پایین شایع است. ساعتِ خواب و غذا را حفظ کنید، کمی راه بروید و دست‌کم یک نفرِ امین را باخبر کنید. اینها «کارهایِ کوچک»اند، اما ظرفیتِ تصمیم‌گیریِ شما را حفظ می‌کنند.
تصمیم‌هایِ بزرگ را عقب بیندازید
در اوجِ بحران، مغز در حالتِ تهدید است و تصمیم‌هایِ برگشتناپذیر، مثل طلاق، نقل‌مکان ناگهانی یا افشایِ گسترده، اغلب بعدها پشیمانی می‌آورند. این به معنایِ «تحمل کنید» نیست؛ یعنی تصمیمِ بزرگ را چند هفته به تعویق بیندازید و در این فاصله اطلاعات و حمایت جمع کنید.
اگر ماندن در یک خانه فعلاً ممکن نیست، جداییِ موقت با قراری مشخص، گزینهای است که می‌شود با آرامش بررسی کرد.
چه بپرسید و چه نپرسید؟
پرسشهایِ مهم این‌هاست: ماجرا تمام شده است؟ آیا خطرِ سلامت وجود دارد؟ چه کسانی باخبرند؟ از اینجا چه می‌خواهید؟ این پرسش‌ها درباره‌یِ واقعیت و ایمنی‌اند.
پرسش از جزئیاتِ تصویری و آزاردهنده، مثل «چطور بود؟» یا «او چه شکلی بود؟»، معمولاً زخم را عمیقتر میکند و آرامش نمی‌آورد. اگر نیازی به دانستنِ جزئیات دارید، بهتر است در جلسه‌یِ درمان و با راهنمایی بپرسید.
سرزنشِ خود را متوقف کنید
بسیاری از زنان در این وضعیت از خود می‌پرسند: «کجا کم گذاشتم؟». تفکیک مهم است: ممکن است رابطه مشکلاتی داشته باشد، اما انتخابِ خیانت مسئولیتِ کسی است که آن را انجام داده. فهمیدنِ زمینه‌ها جدا از مقصر دانستنِ شماست.
اگر حسِ شرم یا ارزش‌نداشتن غالب است، درمانِ فردی کمک میکند آن را از واقعیت جدا کنید.
چه زمانی کمکِ حرفه‌ای لازم است؟
اگر بیش از چند هفته بی‌خوابیِ شدید، افکارِ مزاحم، ناتوانی در کار یا مراقبت از فرزندان دارید، یا فکرِ آسیب به خود به ذهنتان می‌آید، زودتر مراجعه کنید. پژوهش‌ها نشان می‌دهند کشفِ خیانت می‌تواند خطرِ افسردگی را بالا ببرد؛ کمک گرفتن نشانه‌ی ضعف نیست.
این مقاله بر اجماعِ بالینی تکیه دارد و جایگزینِ ارزیابیِ متخصص نیست.
اگر در خطرِ آسیب به خود یا دیگری هستید، فوراً با اورژانس یا یک متخصص تماس بگیرید.
با خانواده و فرزندان چطور رفتار کنیم؟
درباره‌یِ اینکه به چه کسی بگویید با دقت تصمیم بگیرید. افشایِ گسترده معمولاً ترمیم یا جدایی را سخت‌تر میکند، چون قضاوتِ دیگران بر دوشِ شما می‌ماند. یک یا دو نفرِ امین، مثلاً یک دوستِ نزدیک یا یک متخصص، معمولاً کافی است.
اگر فرزند دارید، لازم نیست جزئیات را بدانند. آن‌ها باید بدانند که والدینشان مراقبشان هستند و تقصیر از آن‌ها نیست. دعواهای سنگین را از حضورِ آن‌ها دور نگه دارید و روال‌هایِ روزانه، مثل خواب و غذا، را تا حدِ ممکن حفظ کنید.
ممکن است فشارِ اطرافیان برایِ «زود تصمیم گرفتن» یا «بخشیدن» بالا باشد. شما می‌توانید با مهربانی بگویید که به زمان نیاز دارید و تصمیم را خودتان می‌گیرید. این مرزگذاری از شما در برابرِ فشارِ بیرونی محافظت میکند و به شما فضایِ فکرکردن می‌دهد.
مسائلِ عملی: سلامت، مالی و مدارک
اگر ماجرا ادامه داشته یا رابطه‌ی جنسی در کار بوده، مشورتِ پزشکی برایِ بررسیِ سلامت منطقی است. این یک اقدامِ مراقبتی است، نه اتهام.
از نظرِ مالی و حقوقی هم آگاه شوید: دسترسی به حساب‌ها، مدارکِ مهم و حقوقِ خودتان را بدانید. لازم نیست بلافاصله اقدامی کنید، اما دانستنِ وضعیت اضطراب را کم میکند و گزینه‌هایتان را باز نگه می‌دارد.
فهرستِ کوتاهِ «فعلاً نه» و «فعلاً بله»
در هفته‌هایِ نخست، فهرستِ کوتاهی کمک میکند. فعلاً نه: امضایِ هر سند یا توافقِ مالیِ مهم زیرِ فشار، افشایِ گسترده، پیام‌هایِ پرخاشگرانه به نفرِ سوم و تصمیمِ ناگهانی برایِ طلاق. فعلاً بله: گرفتنِ مشورتِ پزشکی در صورتِ نیاز، نگه‌داشتنِ روالِ فرزندان، گفتن به یک نفرِ امین و یادداشت‌کردنِ پرسش‌هایی که می‌خواهید در زمانِ مناسب بپرسید.
اگر همسرتان پاسخ‌ها را طفره می‌رود یا شما را مقصر نشان می‌دهد، لازم نیست در همان لحظه بحث را ببرید. می‌توانید بگویید: «من به پاسخِ روشن نیاز دارم؛ اگر امروز نمی‌توانی، زمانی را مشخص کنیم.» اگر این الگو ادامه یافت، حضورِ درمانگر می‌تواند گفت‌وگو را امن‌تر کند. به یاد داشته باشید هیچ‌کس نمی‌تواند به شما بگوید دقیقاً چه موقع آماده‌اید؛ سرعتِ شما معتبر است.
اگر فکرِ آسیب به خود دارید، با اورژانسِ اجتماعی ۱۲۳ یا یک متخصصِ حضوری تماس بگیرید.
اگر تصمیم گرفتید فعلاً بمانید
ماندن در هفته‌هایِ نخست لزوماً به معنایِ بخشیدن نیست؛ یعنی هنوز تصمیمِ نهایی را نگرفته‌اید. می‌توانید شرط بگذارید: قطعِ کاملِ ارتباط با نفرِ سوم، شفافیتِ داوطلبانه و شروعِ درمان. اگر هر کدام از این شرط‌ها رعایت نشد، شما حق دارید تصمیم را دوباره بازنگری کنید.
منابع
- Cano, A., & O'Leary, K. D. (2000). Infidelity and separations precipitate major depressive episodes and symptoms of nonspecific depression and anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(5), 774–781.
- Baucom, D. H., Snyder, D. K., & Gordon, K. C. (2009). Helping Couples Get Past the Affair. Guilford Press.
پرسشهایِ کوتاه
آیا باید فوراً از شوهرم جدا شوم؟
لازم نیست. تصمیمِ برگشتناپذیر در اوجِ بحران اغلب بعدها پشیمانی میآورد. چند هفته به خود زمان بدهید، ایمنی را بررسی کنید و اطلاعات و حمایت جمع کنید. اگر ایمنی در خطر است، جداییِ موقت گزینهای مشروع است.
آیا بپرسم او چهطور بوده و چه کار کردهاند؟
پرسشهایِ واقعیتمحور، مثل اینکه ماجرا تمام شده یا نه، مفیدند. جزئیاتِ تصویری و آزاردهنده معمولاً زخم را عمیقتر میکند. اگر به دانستنِ جزئیات نیاز دارید، آن را با درمانگر و در جلسه، با راهنمایی، مطرح کنید.
آیا خیانتِ او نشانه‌یِ کم‌گذاشتنِ من است؟
خیر. ممکن است رابطه مشکلاتی داشته باشد، اما انتخابِ خیانت مسئولیتِ کسی است که آن را انجام داده است. فهمیدنِ زمینه‌ها جدا از مقصر دانستنِ شماست و درمانِ فردی به جداکردنِ این دو کمک میکند.
دوره‌ای مرتبط در گُدار
کارگاهِ تخصصیِ درمانِ خیانتِ زناشویی (ویژه‌ی دانشجویانِ ارشد و دکتری)
برایِ دانشجویانِ ارشد و دکتریِ روان‌شناسیِ بالینی و مشاوره، و کارآموزانِ درمانِ زوج که می‌خواهند درمانِ خیانت را مرحله‌به‌مرحله و با نگاهِ انتقادی به شواهد یاد بگیرند.
شروعِ این دوره ←ادامهٔ این موضوع در گُدار
تازه‌ترین مقاله‌ها
- عشقِ یک‌طرفه: چرا این‌قدر درد دارد و چطور می‌شود از آن گذشت؟
- استرس چیست و چگونه مدیریتش کنیم؟ از استرسِ مفید تا استرسِ مزمن
- همسرِ کنترل‌گر: نشانه‌ها، روان‌شناسیِ پشتِ آن و مرزِ آزارِ روانی
- قهر و سکوت در رابطه: چرا ساکت می‌شویم، چه اثری دارد و چه کنیم؟
- چه زمانی باید به روان‌شناس مراجعه کرد؟ نشانه‌ها و راهِ شروع